Луна-2 - ადამიანის პირველი ნაკეთობა, რომელმაც მთვარეს მიაღწია

სანამ სტატიას წაიკითხავთ, გთხოვთ გადახვიდეთ მითითებულ ბმულზე (ყავისფრად მონიშნული ტექსტი) და მოიწონოთ ჩვენი სამხედრო თემატიკის გევრდი - No Man's Land

.................................................................................................................................................................................

აპარატ «Луна-2»-ით აღჭურვილი რაკეტა მატარებელ «Восток-Л»-ის სტარტი

1959 წლის 12 სექტემბერს, მოსკოვის დროით 8 საატსა და 40 წუთზე, რაკეტა-მატარებელმა «Восток-Л»-მა სადგური «Луна-2» გაიყვანა კოსმპოსშო - ეს აპარატი იყო პირველი ადამიანის ქმნილება, რომელიც შემდეგ დღეს მთვარის ზედაპირზე დაეშვა. აპარატმა მთვარეზე პირადპირი დაშვება განახორციელა - ანუ ასე ვთქვათ დაენარცხა მთვარის ზედაპირს.

Луна-2

რაკეტმზიდ 8К-78 «Молния»-ს მე-4 საფეხურზე დამაგრებული Луна-2

აპარატმა მთვარის ზედაპირზე, არისტილიის, არქიმედეს და ავტოლიკის კრატერებს შორის, ორი ბურთის ფორმის ვიმპელი მიიტანა. ვიმპელები ფეხბურთის ბურთის ფორმით, უჟანგავი ხუთკუთხედი ფილებით, იყო აწყობილი. ბურთებზე ერთ მხრეს სსრკ-ს გერბი და წარწერა СССР იყო გამოსახული, ხოლო მეორე მხარეს მიწერილი იყო «СССР. Сентябрь 1959».

მთვარის ზედაპირზე მიტანილი ვიმპელები

აპარატს ტრაექტორიის კორექტირებისთვის არ გააჩნდა ძრავა. მეცნიერული აღჭურვილობიდან მასზე სცინტილატორული მრიცხველი, გეიგერის მრიცხველი, მაგნიტომეტრი და მიკრომეტეორიტების დეტექტორები ეყენა. ამ მეცნიერული მისიის ერთ-ერთ მიღწევად მზის ქარების აღმოჩენა გახდა.

აპარატის მთვარესთან შეჯახების მომენტი საბჭოთა და მსოფლიოს სახვა ქვეყნების ობსერვატორიებმა დააფიქსირეს, მოხდა ასევე მთვარის ზედაპირზე აწეული მტვრის ღრუბლის ფოტოგადაღებაც, რის შემდეგაც აპარატთან რადიოკავშირი გაწყდა.

50 წლის წინ ადამიანმა პირველად დადგა ფეხი მთვარეზე

1969 წლის 16-24 ივლისს ამერიკულმა კოსმოსურმა ხომალდმა Apollo-11-მა განახორციელა ფრენა, რომლის დროსაც დედამიწის მცხოვრებმა პირველად დადგა ფეხი მთვარის ზედაპირზე.

Apollo-11 ორბიტაზე რაკეტა მატარებელმა Saturn-V-მა გაიყვანა. რაკეტის სტარტი აშშ-ს აღმოსავლეთ სანაპიროს 09:32 საათზე განხორციელდა.

კოსმოსური ხომალდის ეკიპაჟი სამი კაცისგან შესდგებოდა - მეთაური ნაილ არმსტრონგი (Neil Armstrong), მთვარის მოდულის პილოტი ედვინ ოლდრინი (Edwin Aldrin) და სამეთაურო მოდულის პილოტი მაიკლ კოლლინსი (Michael Collins).

ამ კოსმოსური ფრენის ძირითად მიზანს მთვარის ზედაპირზე დაჯდომა და შემდეგ დედამიწაზე დაბრუნება წარმოადგენდა - ეს მიზანი NASA-ს აშშ-ს პრეზიდენტმა, ჯონ კენედიმ, 1965 წლის 25 მაისს დაუსახა.

პირველი ნაბიჯები მთვარის ორბიტაზე კოსმოსური სადგურის სარეალიზაციოდ

საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის საბჭო მთვარის ორბიტაზე კოსმოსური სადგურის პროექტში თანამშრომლობაზე შეთანხმდა.

5 მარტს საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის მრავალმხრივი საკოორდინაციო საბჭოს სხდომა ჩატარდა. მასში მონაწილეობდნენ NASA, ESA, CSA, JAXA და "Роскосмос"-ი.

განხილვის ძირითადი თემა მთვარის ორბიტაზე განსათავსებელი სადგური LOP-G (Gateway) გახდა. შეხვედრის მონაწილეებმა დაადასტურეს პროექტით დაინტერესება და ახალი კოსმოსური ფორპოსტის შესაქმნელად გეგმები შეათანხმეს.

დედამიწის ორბიტის გარეთა ეკქსპედიციებისთვის LOP-G შუალედური სადგური უნდა გახდეს. მას მთვარის მაღალელფსოიდურ ორბიტაზე განათავსებენ და მისი აპოცენტრი 70 ათასი კილომეტრი უნდა იყოს. სადგუს გამოიყენებენ როგოც მთვარის ზედაპირზე გადასასხდომად მივლენილი კოსმონავტები, ასევე შორეულ კოსმოსში სამოგზაუროდ.

შედარება ზომებში - ზედა მთვარის ორბიტაზე განსაTავსებელი პერსპექტიული სადგური, ქვემოთ საერთაშორისო კოსმოსური სადგური (ISS)

საერთაშორისო კოსმოსური სადგურისგან განსხვავებით ეს სადგური არ იქნება მუდმივად დასახლებული. მას შეეძლება მიიღოს ოთხ კაციანი ეკიპაჟები 30-დან 60 დღის ხანგრძლივობით. LOP-G ექვსი ძირითადი მოდულისგან იქნება აწყობილი. მისი შემადგენლობიდან პირველად კოსმოსში NASA-ს მიერ შექმნილი ელექტროამძრავი მოდული - PPE (Power and Propulsion Element) გავა, რომლის გაშვებაც 2022 წლისთვისაა დაგეგმილი.

ორი წლის შემდეგ მოდულთან EM-2 მისიის მონაწილეები ხომალდ Orion-ით მიფრინდებიან. ასტრონავტები PPE მოდულთან ევროპული მოდულის ESPRIT-ის (European System Providing Refuelling, Infrastructure and Telecommunications) და ამერიკული UE-ს (U.S. Utilization Element) ბმას განახორციელებენ. ამ მოდულებმა სადგური კავშირით, სამეცნიერო ექსპერიმენტების ჰერმეტული ნაკვეთურით და საწყისი საცხოვრებელი მოცულობით უნდა უზრუნველყოს, რის შემდეგაც ეკიპაჟი მცირე დროით შესძლებს იქ ცხოვრებას.

Orion-ის გრაფიკული გამოსახულება

მომდევნო წლებში LOP-G ორი სრულფასოვანი საცხოვრებელი მოდულით (ერთი NASA-ს აწყობილი, მეორე ESA-ს და JAXA-ს ერთობლივი ნამუშევარი იქნება) და ერთი მრავალმიზნობრივი მოდულით (მის შექმნაზე "Роскосмос"-ია პასუხისმგებელი) შეივსება, ეს ბოლო ღია კოსმოსში გასასვლელად და მასზე სხვა ხომალდების მისაბმელად იქნება გამოყენებული. LOP-G-სთვის CSA რობოტიზირებულ მკლავ-მანიპულატორს შექმნის, მსგავსი საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზეა დამონტაჟებული. სადგურის მომარაგება ლოგისტიკური მოდულების დახმარებით განხორციელდება (NASA და JAXA). საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელი იქნება მათი დამატებითი საცხოვრებელი სივრცის სახით გამოყენება.

მთვარეზე ექსპედიციისთვის ეკიპაჟი დასაშვებ აპარატს გამოიყენებს. მისი შექმნა ერთ-ერთ ამერიკულ კომპანიას დაევალება. მიმდინარე გეგმების თანახმად ის 2028 წლისთვის უნდა იყოს მზად.

მთვარეზე დასაშვები მოდული

წყარო:

Gateway to the Moon

ამერიკელი ასტრონავტების ცანცარობა მთვარეზე

NASA-ს აერქივიდან - მთვარეზე ამერიკელი ასტრონავტების სირბილის, ხტუნაობის და დაცემის ამსახველი ვიდეოკადრები