Hybrid tanks

M48 + Leopard-2

Leopard-1 + AMX-30

Leopard-2 + Leclerc

M41 Walker Bulldog + Stingray

 

Size comparison between T-14 Armata and M1A2, Leopard 2, BM Oplot, Type 99, Leclerc and Merkava.

Size comparison between T-14 Armata and M1A2, Leopard 2, BM Oplot, Type 99, Leclerc and Merkava

Leclerc-ის შემადგენელი ნაწილების ფასეულობა

სანამ სტატიას წაიკითხავთ, გთხოვთ გადახვიდეთ მითითებულ ბმულზე (ყავისფრად მონიშნული ტექსტი) და მოიწონოთ ჩვენი სამხედრო თემატიკის გევრდი - No Man's Land

................................................................................................................................................................................

80-იანი წლების მეორე ნახევარი, ტანკ Leclerc-ის პროტოტიპი

ფრანგულ ტანკ Leclerc-ს, ყველაზე ძვირი ტანკის მარკა საკმაოდ დიდიხანი ეჭირა. რეალური მისი ღირებულება მაინც უცნობი დარჩა, მაგრამ არსებობს საკმაოდ საინტერესო ციფრები, რომლებიც გვეუბნება თუ ტანკის მთლიანი ღირებულების რამდენ პროცენტს შეადგენს ესა თუ ის დეტალი. ცხრილი ფრანგული ჟურნალი Armee et Defence-ს 1989 წლის მაის-ივნისის ჟუნრალში იქნა გამოქვეყნებული და მის თანახმად შემდეგი ინფორმაცია ხდება ცნობილი:

დეტალის პროცენტი მთლიანი ღირებულებიდან:

• პანორამული სამიზნე - 14,3%

• ძრავა - 11,2%

• ტრანსმისია - 6,2%

• მემიზნის სამიზნე - 5,6%

• ძირითადი სამიზნე - 4,1%

• ავტომატური დამტენი - 4,1%

• ელექტროძრავა - 3,6%

• შასსი - 3,3%

• კოშკურის ჯავშანი - 3,1%

• საკიდარი - 3,0%

• ელექტრონული მართვის სისტემა - 2,7%

• ცეცხლის მართვის სისტემის გამომთვლელი სისტემა  - 1,9%

• კოშკურა შეიარაღების გარეშე - 1,2%

ზემოთ მოყვანილიდან შემდეგის დასკვნაა შესაძლებელი: 

"ტანკის ღირებულების 65% ელექტრონიკაზე მოდის. ამასთან უნდა აღინიშნოს რომ მეთაურის პანორამული სამიზნე უფრო ძვირია, ვიდრე ტანკის ძრავა (14,3% და 11,2% შესაბამისად), მემიზნეს სამიზნე უფრო ძვირია ვიდრე ძირითადი შეიარაღება (5,6% და 4,1% შესაბამისად), ცეცხლის მართვის სისტემის გამომთვლელი მოწყობილობა უფრო ძვირია ვიდრე მთლიანი კოშურა შეიარაღების გარეშე (1,9% და 1,2% შესაბამისად)".

მთლიანი ამონაწერი ჟურნალიდან 

P.S. რა თქმა უნდა ელექტრონიკა გაცილებით გაიაფდა და შესაბამისად ეს პროცენტული მაჩვენებლები დღეისთვის შეიძლება სრულიად განსხვავებულად გამოიყურებოდეს.

დასავლეთის ტანკების ჯავშანდაცვა (Abrams M1, Leopard-2, Challenger 1/2 და Leclerc)

ინტერნეტში საკმაოდ საინტერესო დოკუმენტები ვრცელდება - კონკრეტულად ამ ბოლო დროს 80-იანი წლების NATO-ს ბლოკის ტანკების დაცვის შესახებ რამოდენიმე საინტერესო დეტალი გახდა ცნობილი. ქვემოთ მოყვანილ სქემებზე (ყველა გადიდებადია), ასახულია Challenger-1-ისა და 2-ის, M1A2 Abrams-ის და Leclerc-ის ჯავშანმედეგობის მონაცემები წინიდან გარკვეული კუთხის ფარგლებში. ქვემოთ ასევე მოყვანილია ცხრილი, სადაც ასახულია დასავლეთის ტანკების ჯავშანმედეგობა (შეყვანილია Leopard-2) და საბჭოთა ქვეკალიბრული ჭურვებისა და ტსმრ-ების ჯავშანგამტანობა.

დასავლეთის ტანკების ჯავშანმედეგობა (შეყვანილია Leopard-2) და საბჭოთა ქვეკალიბრული ჭურვებისა და ტსმრ-ების ჯავშანგამტანობა

ცხრილის შემთხვევაში გასათვალისწინებელია შემდეგი დეტალები:

• Abrams M1-ის კორპუსის წინა დეტალის მედეგობა ბრიტანულ დოკუმენტებში უდრის 320 მილიმეტრს. M1A1 და M1A2-ისთვის ეს მაჩვენებელი 350 მილიმეტრია (M1E1 პროტოტიპზე კორპუსის წინა დეტალზე დამატებითი ჯავშნის იმიტატორია დამაგრებული, იხილეთ ფოტო ქვემოთ).

• Abrams-ის კოშკურის ჯავშანი ბრიტანულ დოკუმენტებში ± 25 °-ზე 350 მილიმეტრია, რაც 0 °-ზე მიახლოებით 400მმ იქნება.

• Challenger 1-სა და Leopard 2-ის მონაცემები (ვოლფრამის კარბიდიანი გულარის მქონე ძველი ქვეკალიბრულებისთვის) შეესაბამება  ± 30 °-ს.

• შვედეთის ტენდერიდან გაპარული მონაცემების მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ C ტექნოლოგიის ჯავშნიანი Leopard 2A4-ის მონაცემებიც საკურსო კუთხის ± 30 °-ს შეესაბამება.

• CIA-ს დოკუმენტებში M1A1-სთვის კინეტიკური ჭურვების წინააღმდეგ 380 მილიმეტრია დაცვის დონე (არაა მინიშნებული საკურსო კუთხეები, სავარაუდოდ ± 25 °) - აღნიშნული ჯავშანი წესით მარტო ძველი, წოლფრამის კარბიდიანი გულარის მქონე ფოლადის ჭურვების წინააღმდეგ არ უნდა მუშაობდეს და უფრო ახალ საფრთხეებზეა გათვლილი.

• 1980 წლის დოკუმენტში Challenger 1-ის კორპუსის დაცვა 275 მილიმეტრს უდროის, სადაც პროგნოზირებულია დაცვის ხარისხი და ჭურვების გამტანობა.

• Leopard 2A4-ის გვიანდელმა ვერსიებმა გაუმჯობესებული ჯავშანპაკეტები მიიღეს. ყველა სხვა ძველი მოდიფიკაციები (А0-А3) უბრალოდ ჯავშნის გაუმჯობესების გარეშე გადაკეთდა Leopard 2A4-ად. პირველი თაობის ჯავშანპაკეტები 1979 წელს А0 მოდიფიკაციასთან ერთად ჩაეშვა სერიაში და ის 1979 წლიდან 1988 წალმდე გამოშვებულ ყველა Leopard-2-ზე (A0-დან A4-ის ჩათვლით) ყენდებოდა. 1988 წელს სერიაში წავიდა მეორე თაობის ჯავშანი, მას 1991 წელს მესამე თაობის ჯავშანი მოყვა - ეს ბოლო ორი მხოლო და მხოლოდ Leopard 2A4-ზე ყენდებოდა. შესაბამისად მნიშვნელობა აქვს რომელ წელშია გამოშვებული Leopard 2A4 და პლიუს ის დაბადებიდან Leopard 2A4-ია, თუ წინა მოდელების A4 დონდემდე მოდერნიზაციას წარმოადგენს.

M1E1 პროტოტიპზე კორპუსის წინა დეტალზე დამატებითი ჯავშნის იმიტატორი

წყარო - Contemporary Western Tank Rumble!

ფრანგული არმია Leclerc-ების მოდერნიზაციას იწყებს

საფრანგეთის არმიის 2019-2025 წლების საბიუჯეტო მონაკვეთში ჩადებულია 100 ცალი Leclerc-ის XLR ვერსიაში მოდერნიზაცია. ამჟამად ფრანგულ არმიას სულ 400 ცალამდე Leclerc-ის ტიპის ტანკი ყავს.

აღნიშნული პროგრამის შესახებ ბლოგზე ორი წლის წინ უკვე ვწერდი, იხილეთ სტატია ბმულზე - საფრანგეთი მოდერნიზირებული Leclerc-ების რაოდენობას ზრდის

მოდერნიზაციის პროგრამა 2015 წელს ჩაეშვა. ის ტანკების საცეცხლე ძალის და დაცვის გაუმჯობისკენაა მიმართული. მისი რეალიზაციისთვის ფრანგულმა მხარემ 330 მილიონი ევრო გამოყო. გეგმების თანახმად 2020 წლისათვის, ამჟამად საფრანგეთის არმიის სამსახურში მყოფი 200 ცალი ტანკი Leclerc Renove და 18 ცალი სარემონტო საევაკუაციო მანქანა DCL Renove იქნება მოდერნიზირებული.

მოდერნიზაციის შედეგბად მათი ექსპულატაციის ხანგრძლივობა 2040 წლამდე გაგრძელდება.

Leclerc Renove-ს მოდერნიზაცია საფრანგეთის არმიის მოდერნიზაციის, ეგრეთ წოდებული Scorpion-ის, პროგრამის ნაწილს წარმოადგენს.

პროგრამის თანახმად , Leclerc Renove შემდეგ გაუმჯობესებებს განიცდის:

• ახალი საინფორმაციო მენეჯმენტის სისტემა SICS (système d’information et de commandement Scorpion), რომელსაც შეეძლება ერთიან ქსელში ეფექტურად იმუშაოს მართვისა და ხელმძღვანელობის პერსპექტიულ სისტემის, GTIA Scorpion-ის, ყველა კომპონენტთან.

• ტანკზე დაყენდება ახალი ციფრული კავშირგაბმუჯლობის სისტემები, რომელსაც  პროგრამა CONTACT (COmmunications Numériques TACtiques et de ThéâtrE - ციფრული და ტაქტიკური კავშირი საბრძოლო მოქმედებების თეატრზე) ფარგლებში კომპანია Thales ქმნის. პროგრამაზე მუშაობა, 2012 წელს, DGA-ას გამოცხადების შემდეგ დაიწყო.

• განახლდება საკომუნიკაციო აღჭურვილობა, ვეტრონიკა და სისტემა "ჩემი-სხვისი".

• სროლის ასათვისებლად განკუთვნილი ჩაშენებული ლაზერული აღჭურვილობა.

• 7,62 მილიმეტრიანი ტყვიამფრქვწვით აღჭურვილი, დისტანციურად მართვადი, მსაბრძოლო მოდული, რომელიც უზრუნველყოფს ბრძოლის ველზე წრიულ დაკვირვებას და თავდაცვას.

• თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობბილობებისგან თავდასაცავად განკუთვნილ ხარვეზების დამდგმელ აღჭურვილობას.

• ნაღმმდგარდობის დამატებითი დაცვის კომპლექტი.

• ყუმბარმტყორცნებისგან დაცვის დამატებითი კომპლექტი, რომელიც შეიცავს დასაკიდ დინამიკურ დაცვას, ცხაურებიან დაცვას და რბილ დაცვას, რომელიც რბილად, აფეთქების გარეშე, ამუხრუჭებს მოფრენილ რაკეტას.

შემქმნელი კომპანიის, Nexter-ის, თანახმად - ტანკზე გამოყენებულმა ყველა ელემენტმა საბრძოლო შემოწმება გაიარეს.

Leclerc-ის სიცოცხლისუნარიანობის გაზრდა, დაცვის ჩამოსაკიდი კომპლექტების ხარჯზე მოხდება, რომელთა დაყენებაც უშუალოდ ბრძოლის წინ იქნება შესაძლებელი. ეს მკომპლექტი შეიცავს რამდენიმე პაკეტს, ის უზრუნველყოფს ან თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობებისგან და ნაღმებისგან დაცვას, ან ხელის ყუმბარმტყორცნებისგან გაზრდილ დაცვას. მასში ასევე შედის რადიომართვადი ნაღმებისთვის ხარვეზების დამდგმელი სისტემა, Barage IED.

Leclerc-ზე დაყენებული, Nexter Systems-ის მიერ შექმნილი, 120 მილიმეტრიანი, გლუვლულიანი ქვემეხი, F1 შენარჩუნდება და არსებული ჭურვების ნომენკლატურას ახალი ტიპის მსხვრევად-ფუგასური ჭურვი შეემატება, რომლის შექმნაზეც ამჟამად Nexter Systems მუშაობს და მისი აღნიშვნა 120mm HE M3M სახელწოდებით ხდება. ახალ ჭურვს აფეთქების რამდენიმე რეჟიმი ექნება - მოხვედრისას მყისიერი აფეთქება, შეყოვნებული აფეთქება და საჰაერო აფეთქება.

წყარო:

French army to order 100 modernized Leclerc XLR tanks in defense budget 2019-2025

ფიქრები Leoclerc-ის, ანუ EMBT-ს (European Main Battle Tank) შესახებ

ჩემი მოკლე ანალიზი:

რა საჭირო იყო ასეთი რამის გაკეთება. უბრალოდ Leclerc-ის კოშკურის Leopard-ის კორპუსზე დადგმით ვერცერთმა მანქანამ ვერ შეიძინა რაიმე განსაკუთრებული. 

ერთადერთი ავტომატური დამტენია, რაც შეიძლება მიზეზად ჩაითვალოს და პლიუს წონის მოგება (როგორც გავრცელებული ინფორმაციიდან ჩანს, ჰიბრიდი ტანკი 60 ტონას იწონის). მოგებული რამდენიმე ტონა შეიძლება დაცვაზე გადანაწილდეს, ასევე შეიძლება ჭარბი შიდა სივრცეც (გერმანულ მანქანას 4 ეკიპაჟის წევრი ყავს, ფრანგულს კიდევ 3) რაიმე დადებითი მიზნით იქნას გამოჰყენებული, მაგალითად საბრძოლო მარაგის გასაზრდელად, ან მის საიზოლაციოდ და ეკიპაჟის გადარჩენადობის გასაუმჯობესებლად.

და ამ საეჭვო დადებითი მხარეების პარალელურად სახეზე გვაქვს საკმაოდ დიდი მინუსებიც - გაუგებარია რამდენად საჭიროებს შიდა გათანწყობა გადაკეთებას და რა ხარჯებთანაა ეს დაკავშირებული. კოშკურისა და კორპუსის შეერთების ადგილას უზარმაზარი ღრიჭოა, რაც რეალურად შესუსტებული ადგილია და ტანკი მოწყვლადი ხდება.

რეალურად ამ გაუგებრობას არც გერმანია და არც საფრანგეთი შეიარაღებაზე არ მიიღებს, რატო უნდა განაახლო სატანკო პარკი ფაქტიურად იგივე შესაძლებლობების ტანკით და დახარჯო მილიარდობით დოლარი იგივე შედეგისთვის?

იმედია ეს გაუგებრობა მხოლოდ მოღვაწეობის საჩვენებლადაა გაკეთებული და მომავალში უკეთეს რამეს გვანახებენ. უკეთეს შემთხვევაში ახალ ტაანკს და უარეს შემთხვევაში Leopard-2-ის ბაზაზე შემოდგმულ უკაცურ საბრძოლო მოდულს, ეკიპაჟის 3 წევრით, რომლებიც კორპუსში იქნებიან განთავსებულები.

ინტერნეტსივრცეში გავრცელებული EMBT-ს ტტმ (რამდენად რეალურია თავს ვერ დავდებ)

ჰიბრიდი Eurosatory-2018-ზე (Leopard-2 + Lecerc)

გამოფება Eurosatory-2018-ზე საკმაოდ საინტერესო ეგზემპლიარის პრეზენტაია განხორციელდა, ეს არის KNDS group-ის (გერმანული KMW-სა და ფრანგული NEXTER-ის გაერთიანება. კომპანიები 2016 წელს გაერთოანდნენ და რუსული Армата-ს საპირწონე მანქანაზე დაიწყეს მუშაობა, ამის შესახებ ბლოგზე უკვე ვწერდი - ფრანგული Nexter Systems და გერმანული KMW ოფიციალურად გაერთიანდნენ) ერთობლივი ნამუშევარი - Leopard-2A7-ის კორპუსი და Leclerc-ის კოშკურა. მანქანას 3 კაციანი ეკიპაჟი მართავს. დანარჩენი დეტალები ჯერ უცნობია.

ემირატების დაზიანებული ტანკი Leclerc

იემენი, გაერთიანებული საემირატოს Leclerc-ი ტაიზის გზაზე დაზიანდა, 2018 წლის თებერვალი (Yemen: UAE' Leclerc MBT damaged on Taiz's road Feb2018). მეტი დეტალები უცნბოია, სავარაუდოდ ნაღმზე შედგა, ტიპს ფოტოში მუხლუხის წევრი უკავია. ეს ამ ტანკის მეორე ცნობილი დანაკარგია, პირველი იხილეთ შემდეგ ბმულზე - არაბებმა Leclerc–ისთვისაც მოიცალეს.

გაერთიანებული ემირატების დააპგრეიდებული Leclerc

გაერთიანებული არაბული საემირატოს არმია ხუსიტებთან ბრძოლაში ფრანგული წარმოების, გაუმჯობესებულ ტანკ Leclerc-ებს იყენებს. ტანკის კორპუსისა და კოშკურის ბორტები დაძლიერებული დაცვითაა აღჭურვილი ეს გერმანული წარმოების დინამიკური დაცვაა. იგივე კომპანია აწარმოებს დაცვას გერმანული ქსმ Puma-სთვის.

The UAE ordered ERA packages from the German manufacturer Dynamit Nobel Defence, which also provides ERA for the Puma. This Leclerc seems to be fitted with such ERA.

ზემოთ მოყვანილი ტანკის გვერდით ფრანგული Leclerc Azur დასეირნობდა ცხაურებითა და დამატებითი ჯავშანდაცვით

სქრინები შემდეგი ვიდეორგოლიდანაა ამოჭრილი

საბერძნეთის სატანკო ტენდერის მცირე მიმოხილვა

საბერძნეთის არმიის ახალი ტანკის პროგრამის ქრონოლოგია შემდეგნაირად გამოიყურება:

• 1996 წელი: დაიწყო და დასრულდა საბერძნეთის არმიაში „თანამედროვე ტექნოლოგიის ახალი ტანკის არსებობის აუცილებლობის კვლევა“
• 1996 წლის დეკემბერი: უმაღლესი სამხედრო საბჭოს მიერ ახალი ტანკის აუცილებლობის კვლევის დამტკიცება.
• 1998 წლის იანვარი: საბერძნეთის არმიის თანამედროვე ტანკის ტექნიკურ-ტაქტიკური მოთხოვნების ჩამოყალიბება.
• 1998 წლის 26 თებერვალი: უმაღლესი სამხედრო საბჭოს მიერ ახალი ტანკის ტექნიკურ-ტაქტიკური მოთხოვნების დამტკიცება.
• 1998 წლის 3 აგვისტო: გამოცდებზე მსოფლიო მაშტაბით ტანკების 8 მწარმოებელი იქნა მოწვეული (იტალიური Ariete, ბრიტანული Challenger-2E, ფრანგული Leclerc, გერმანული Leopard-2A5S, ებრაული Merkava Mk-III, ამერიკული M1A2 Abrams, რუსული Т-80У და უკრაინული Т-84) რვიდან ორმა, იტალიელებმა და ებრაელებმა, მიზეზთა გამო კონკურსში მონაწილეობაზე უარი განაცხადეს.
• 1998 წლის 14 ოქტომბრიდან 18 დეკემბრამდე: საბერძნეთში, ლიტოხოროს პოლიგონზე ექვსი ტანკის ოპერატიული გამოცდები მიმდინარეობდა.
• 1999 წლის 15 თებერვალი: საბერძნეთის თავდაცვის სამინისტროს გენერალურ შტაბს კომისიის დასკვნა წარუდგინეს.
• 1999 წლის 5 ოქტომბერი: 24 ცალი საევაკუაციო მანქანის, 12 ხიდგამდები მანქანის, 12 სასწავლო კორპუსის, 12 სასწავლო კოშკურის, 246 ცალი თანამედროვე ტექნოლოგიის ახალი ტანკის და სხვა სასწავლო საშუალებების შესაძენად „დაინტერესების მოთხოვნის“ (RFI: Request for Information) ოფიციალური წარდგენა.
• 1999 წლის 15 ნოემბერი: ექვსმა მონაწილე კომპანიამ საბერძნეთის RFI-ს საპასუხოდ ტექნოლოგიური შემოთავაზებისა და ეკონომიკური ფასდაკლების წარდგენა მოახდინა.
• 2001 წლის 4 იანვარი: საბერძნეთის არმიის „შეიარაღების გენერალურმა სამმართველომ“ მონაწილე კომპანიებს BAOF (Best and Final Offer) მოსთხოვა.
• 2001 წლის 19 იანვარი: ექვსმა კომპანიამ BAOF წარადგინა.
• 2001 წლის იანვრის ბოლო: ბერძნულმა მხარემ მწარმოებლებს მოსთხოვა წარმოდგენილი ტანკების ყველაზე თანამედროვე გასაყიდი მოდიფიკაციები, მათი ფასები და საბოლოო ეკონომიკური მაჩვენებლები. ფასდაკლების მესამე ჯერზე პროგრამის მთლიანი ღირებულება საგრძნობლად შემცირდა.
• 2002 წლის 1 მარტი: ბერძნულმა მხარემ 170 ცალი Leo-2-ის შეძენა გადაწყვიტა.
• 2003 წლის 1 მარტი: საბერძნეთსა და KMW-ს შორის ხელი მოეწერა ტანკების ყიდვის ხელშეკრულებას.
• 2008 წლის 30 მარტი: საბერძნეთში, ქსანთის პეტროხოროში, XXV სატანკო ბრიგადის ბაზაზე Leo-2HEL ოფიციალურად იქნა მიღებული ქვეყნის არმიის შეიარაღებაში.

პროგრამის დაწყებისთვის (1996 წელს) საბერძნეთის არმიაში 1735 მოქმედი ტანკი ირიცხებოდა. ეს CEF-ის მიერ ნებადართული მაქსიმუმი იყო. მთლიანად სატანკო პარკის შემადგენლობა შემდეგნაირად გამოიყურებოდა:

• M-60A3 – 312
• M-60A1 – 357
• M-48A5MOLF – 395
• M-48A3MOLF – 400
• M-48A5 - 304
• M-48A3 – 11
• Leo-1GR – 105
• Leo-1V – 170
• Leo-1A5 – 77

თურქეთის არმიას იმ დროისთვის შემდეგი სატანკო პარკი გააჩნდა:

• M-60A3 – 658
• M-60A1 – 164
• M-48A5T2 – 760
• M-48A5T1 (მსუბუქად გაუმჯობესებული M-48A5) – 1560
• M-48A5T5 – 183
• Leo-1T1 (ანუ გაუმჯობესებული Leo-1A3, რომელიც ბერძნული Leo-1GR საპირწონე იყო) - 227
• Leo-1T2 (ანუ Leo-1A1A4) – 170

P.S. მთლიანობაში თურქეთს CEF-ის შეთანხმების ზონაში (ATTU ზონა) ნებადართული ჰქონდა 2795 ტანკის ყოლა. ამ ზონის გარეთ, ანუ სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქეთში, ნებისმიერი რაოდენობის ტანკების ყოლა შეეძლო. 

ბერძნების მიერ განხორციელებული სატანკო შესყიდვა 1 959 824 581 (თითქმის ორი მილიარდი) ევრო დაჯდა. აქედან მწარმოებელს ტექნიკის და საწარმოო ხაზის მოწყობის საფასურად 1 659 000 000 ევრო გადაეცა, დანარჩენის სხვადასხვა გადასახადებში და ფინანსურ ოპერაციებში წავიდა. აღნიშნულ თანხაში ბერძნულმა მხარემ 170 Leo-2A6-ის გარდა შეიძინა 183 ცალი Leo-2A4 (თითო 50 000 ევროდ) და საჩუქრად მიიღო 150 ცალი Leo-1Α5.

რა მოხდა 1998 წლის შემოდგომაზე ლიტოხოროს პოლიგონზე

 - მსოფლიოს ექვსი საუკეთესო ტანკი პირველად შეეჯიბრა ერთმანეთს. ამას გარდა ტანკმშენებლობის აღმოსავლური და დასავლური სკოლებიც ერთმანეთს პირველად დაუპირისპირდნენ.

გამოცდების მიზანს ტექნიკის მონაცემების რეალურ-ოპერატიულ პირობებში შემოწმება წარმოადგენდა. რაც როგორც წესი მწარმოებლის რეკლამას ხშირად არ ემთხვევა. უნდა გაზომილიყო ისეთი მონაცემები, როგორებიცაა - აჩქარება, მაქსიმალური სიჩქარე, სვლის მარაგი, სტაბილიზაციის ხარისხი და სხვა.

სვლის მარაგი - შემოწმდა დიდ დისტანციაზე, ლიტოხოროდან პოლიკასტრომდე არსებულ გზაზე და მოიცავდა შერეულ სავალ ნაწილს  (ასვალტი და გრუნტი). ყველა ტანკი ბერძნული საწვავით ერთდროულად გამართეს, კოლონაში ჩააყენეს და გზას გაუყენეს. მიზანს ტანკების საწვავის გამომუშავებამდე სვლა წარმოადგენდა. შედეგად იმ რიგით, რომელითაც ტანკები დადგნენ, მათი შეფასებაც მოხდა. საწვავის გამომუშავების შემდეგ პირველი გზაზე M1A2 დადგა, ეს გასაგებიცაა, მისი აირტურბინა კლასიკურ დიზელებთან შედარებით დიდი რაოდენობით საწვავს წვავს. ტანკის მიერ გავლილი მანძილი ან კი იყო დანარჩენებთან შედარებით მცირე, მაგრამ მწარმოებლის მიერ გაცხადებულზე მეტი მაინც გამოდგა. საუკეთესო მაჩვენებელი ფრანგულ Leclerc-ს ჰქონდა, რომელიც... „გაჩერებას არ აპირებდა“. ეს მისი მცირე წონის (სხვა დასავლურ ტანკებთან შედარებით 10 ტონით მსუბუქი) და იმ დროისათვის ზეთანამედროვე 1500 ცხენისძალიანი დიზელის ძრავა MTU MB-883-ის დამსახურებაა, აღნიშნულ ძრავას, Leo-2-ზე დაყენებულ MTU MB-873-თან შედარებით, დაბალი წვა ახასიეთებს. ფრანგული ტანკის ანალოგიური ძრავა ეყენა ბრიტანულ Challenger-2E-ზეც, მაგრამ მისი მძიმე წონა სვლის მარაგს ამცირებდა.

GIAT-ის გუნდი ტანკ Leclerc-ს გამოცდებზე გასასვლელად ამზადებს

60% აღმართი ყველა მონაწილისთვის საშინელ გამოცდას წარმოადგენდა. ტანკები აღმართზე უსაფრთხოდ უნდა ასულიყვნენ და ჩამოსულიყვნენ და ამას გარდა შუა გზაში უნდა გაჩერებულიყვნენ, ძრავა ჩაექროთ, შემდეგ დაექოქათ და წინ ან უკან დაგორების გარეშე დაძრულიყვნენ. წინაღობა იდეალურად გაიარა Leclerc-მა, საკმაოდ კარგი შედეგი აჩვენეს  M1A2-მა და Leo-2A5S-მა, დანარჩენ სამ მონაწილეს წინაღობის დაძლევაში პრობლემები ჰქონდათ.

ტანკ Leclerc-ის და Т-80У-ს მიერ 60% ზედაპირის გავლის მომენტი. დააკვირდით რუსული ტანკის მუხლუხებიზ ზაყრდენი ზედაპირის უმეტესი ნაწილი ბეტონს არ ეხება

Challenger-2E და Т-80У სანგრის გადალახვის მომენტში

Challenger-2E-მ  ვერტიკალური წინაღობის გავლის მომენტში თითქმის მთელი რეზინის სატერფულები დაკარგა

აბსოლიტური გამოცდა მაინც დღისა და ღამის სროლები გამოდგა. ლიტოხოროს პოლიგონის უსწორმასწორო გრუნტი სტაბილიზატორისთვის დიდ პრობლემას წარმოადგენდა. ტანკებს არასწორ რელიეფზე მოძრაობისას დაშვებულ სიჩქარეზე მეტი სიჩქარით უნდა ემოძრავათ. აღნიშნულ ტესტში აღმოსავლეთის ტანკებმა საგრძნობი ჩამორჩენა უჩვენეს. დასავლეთის ტანკებიდან საუკეთესი გერმანული Leo-2A5S იყო, რომელმაც სროლებში იდეალური შედეგი უჩვენა, რაც სტაბილიზატორისა და ცეცხლის მართვის სისტემის იდეალურად მუშაობის დამსახურებაა. Leopard-თან ძალიან ახლოს იყო M1A2, მესამე და მეოთხე ადგილები შესაბამისად Leclerc-მა და Challenger-2E-მ გაინაწილეს.

M1A2-ისთვის განკუთვნილი M-865 ტიპის პრაქტიკული გასროლების პალეტი და მათი ტაკში ჩატვირთვის მომენტი

Leclerc-ის ქვეკალიბრული ჭურვების პალეტი და ჭურვების ჩატვირთვის მომენტი ავტომატურ დამტენში

სავალი ნაწილის შემოწმება შემდეგნაირად მოხდა - წარმომადგენლები გააფრთხილეს რომ ტანკები იდეალურ მდგომარეობაში მოეყვანათ და ტესტისთვის მოემზადებინათ. ჰორიზონტალურ ასვალტიან გზაზე ტანკები მაქსიმალური სიჩქარის განვითარების შემდეგ მხოლოდ მუხრუჭის დახმარებით უნდა გაჩერებულიყვნენ და ისევ დაძრულიყვნენ. ეს ექსტრემალური დამუხრუჭება მანქანებს ათჯერ უნდა გაემეორებინათ. უკრაინულმა და რუსულმა ტანკებმა აღნიშნული ტესტი ბოლომდე ვერ შეასრულეს, დასავლური ტანკებიდან პირველი, მეორე და მესამე ადგილები შესაბამისად Leclerc-მა, Leo-2A5S-მა და M1A2-მა გაინაწილეს.

ტანკების საბოლოო შეფასება

კონკურსში მონაწილე ტანკები მთლიანობაში შემდეგნაირად შეფასდა:

   სხვებთან შედარებით Leopard-2A5S წინიდან ყველაზე კარგად დაცული იყო და იყო ერთადერთი, რომელის კოშკურის ზედა მხარის დაცვაზეც მწარმოებელს სერიოზულად ჰქონდა ნაფიქრი. საცეცხლე გამოცდებზე იდეალური შედეგი უჩვენა, იყო საკმაოდ საიმედო და ეკიპაჟისთვის კომფორტული და ერგონომიული.

   M1A2 Abrams ჯავშნის მხრივ მეორე საუკეთესო იყო. ამერიკელები ბერძნებს ტანკს „გაღარიბებული ურანის“ (Depleted Uranium) ჯავშნის გარეშე სთავაზობდნენ (DU ჯავშნის ექსპორტი დღესაც აკრძალულია). ტანკი საკამაოდ ზუსტი გამოდგა და ეკიპაჟისთვის განსაკუთრებული ერგონომიით გამოირჩეოდა. მანქანა იყო საიმედო და ტესტებზე მხოლოდ ერთი ძირითადი მინუსი აღმოაჩნდა - ეს მისი აირტურბინული ძრავა იყო, რომელიც საწვავს დიდი ყლუპებით ყლაპავდა. 

 Leclerc-მა, რომელიც ფრანგების მიერ რამდენიმე წლით ადრე, გაერთიანებული არაბული ემირატებისთვის შეთავაზებული ვარიანტისგან მცირედით განსხვავდებოდა, ორმაგი შთაბეჭდილება დატოვა: იდეალური კორპუსი და ძალური დანადგარი (ანუ გერმანული ფირმების, RENK-ისა და MTU-ს, ბოლო თაობის დიზელის ძრავა და სიჩქარეთა კოლოფი, ეგრეთ წოდებული Europack), შესანიშნავი ჰიდროპნევმატური საკიდარი და მონაწილეთა შორის წონა-სიმძლავრის საუკეთესო შეფარდება. ეს ყველაფერი მას განსაკუთრებით სწრაფსა და მოქნილს ხდიდა და ამ ყველაფერთან ერთად საწვავის დაბალი წვით გამოირჩეოდა. ჯავშნის მხრივ, წინა ორ დასავლურ ტანკთან შედარებით, უფრო სუსტად გამოიყურებოდა (Leo-2A5S და M1A2 ამ კუთხით ყოველთვის გამოირჩეოდნენ), თუმცაღა მისი წონის გათვალისწინებით მისი დაცვა ალბათ ძალიან მაღალ დონეზე იყო. კოშკურა, სრულიად ავტომატიზირებული დამტენით, ძაან მეწინავე ინოვაციას სთავაზობდა მომხმარებელს, თუმცა პრაქტიკაში სრულიად ავტომატური მუშაობის რეჟიმში მოლოდინი ვერ გაამართლა და გამუდმებით იჭედებოდა და ფუჭდებოდა. მეორეს მხრივ ტანკი ეკიპაჟის ერგონომიულობითაც არ გამოირჩეოდა (ძირითადად არსებული სივრცის სიმცირის გამო), ამავე მიზეზით პრობლემატური იყო შეიარაღების, მაგალითად შეწყვილებული ტყვიამფრქვევის, მომსახურება. სიზუსტის მხრივ თავი კარგად, მაგრამ არა საუკეთესოდ, წარმოაჩინა. 

   Challenger-2E მთლიანად უარყოფითი სიურპრიზი გამოდგა. მიუხედავად იმისა რომ, კონკურსზე წარმოდგენილი ვარიანტი ფრანგული ტანკის ანალოგიური Europack-ის ტიპის ძალური დანადგარით იყო აღჭურვილი, მაღალ სიჩქარეებზე გადართვისას ხშირად ფუჭდებოდა, რაც ძალური დანადგარიდან სავალ ნაწილზე ამძრაობის გადაცემის პრობლემების ბრალი იყო. სავარაუდოდ Challenger-2-ზე არსებული 1200 ცხენისძალიანი ძრავის 1500 ცხენისძალიანის ძრავით შეცვლისას არ მოხდა კინეტიკური სქემის სათანადო შესწავლა და ძრავაზე მორგება, რაც მანქანის სავალი ნაწილის მწყობრიდან ხშირ გამოსვლას იწვევდა. ასევე უარყოფითი სიურპრიზი იყო მისი გარეკლამებული ჯავშანაიც. მანქანა დიდი წონით და Leo-2A5S და M1A2-თან შედარებით სუსტი ჯავშნით გამოირჩეოდა, თვით 10 ტონით მსუბუქი Leclerc-იც კი თითქმის არ ჩამორჩებოდა ბრიტანულ ტანკს დაცვაში. 

მანქანა არც დიდი სიზუსტით არ გამოირჩეოდა, იყო ერთადერთი, რომელიც 120 მილიმეტრიანი კუთხვილი ლულით იყო აღჭურვილი და სამი ნაწილისგან შემდგარ გასროლებს მოიხმარდა (ჭურვი, მუხტი და ასაალებელი კაფსულა. ეს მაშინ როდესაც უკრაინელებიც და რუსებიც ორი ნაწილისგან, ჭურვისა და მუხტისაგან, შემდგარ გასროლებს მოიხმარენ და ბრიტანელებისგან განსხვავებით ამას ავტომატური დამტენით აკეთებენ). თუმცა მანქანას დადებითი მხარეც ჰქონდა: ის ხანგრძლივი სამხედრო გამოცდილების მქონე არმიის რიგებში მსახურობდა და იყო ერთადერთი, რომელსაც კოშკურაში ჰქონდა ტუალეტი და ტრადიციული ბრიტანული ჩაის მოსადუღებელი წყლის მადუღარა. 

   რუსული Т-80У საბჭოთა ტანკმშენებლობის სკოლის კლასიკური წარმომადგენელი იყო. მის ძირითად პრობლემას, იმ მომენტისთვის პროტოტიპის დონეზე არსებული, ნახევრადავტომატური სიჩქარეთა კოლოფი წარმოადგენდა, რომელიც ხშირად გამოდიოდა მწყობრიდან. მანქანამ სიზუსტეში დაბალი შედეგები უჩვენა, ასევე დაბალი იყო ეკიპაჟის ერგონომიულობა. ამას გარდა, ორი სისტემა, რომელიც მწარმოებლის განცხადებით, მას დასავლურ ოპონენტებთან შედარებით წინ აყენებდა, ანუ ელექტრო-ოპტიკური ხარვეზების სისტემა და 6 კილომეტრზე მოქმედი ლაზერით მართვადი სატანკო რაკეტა, პრაქტიკაში არასაიმედო გამოდგა და მოსალოდნელი შედეგები ვერ უჩვენა. 

   უკრაინული Т-84-იც მთლიანობაში რუსული ტანკივით დახასიათდა, მაგრამ კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მინუსით, ის ორტაქტიანი დიზელის ძრავით, რომელიც გეგმიურად წვავდა ზეთს, და მექანიკური სიჩქარეთა კოლოფით იყო აღჭურვილი და რუსული მანქანისგან განსხვავებით საჭის ნაცვლად მართვის ბერკეტებით იმართებოდა. სწორედ ამიტომ ბერძნები ამ ტანკზე ხუმრობით ამბობდნენ „მის სამართავად სამი ხელია საჭიროო“ (მოსახვევში მძღოლ-მექანიკოსს სიჩქარის შეცვლა რო მოენდომებინა, ამას მხოლოდ მესამე ხელის არსებობის შემთხვევაში მოახერხებდა). ასევე აღსანიშნავია რომ მანქანა ეკიპაჟის გადაღლილობას იწვევდა - სვლის მარაგის შემოწმებისას დაღლილობის მიზეზით ბერძნული ეკიპაჟი უკრაინული ეკიპაჟით შეცვალეს.
1999 წლის იანვარში საბერძნეთის არმიის გენერალურ შტაბს კონკურსის შედეგები წარუდგინეს, ქულების მიხედვით ადგილები შემდეგნაირად განაწილდა:

1. Leopard-2A5S – 78,3
2. M1A2 Abrams – 72,95
3. Leclerc – 71,92
4. Challenger-2E – 69,89
5. Т-80У – 59,2
6. Т-84 – 56,3

Challenger-2E ტენდერის უარყოფითი სიურპრიზი გამოდგა

გერმანული Leopard-2A5S და უკრაინული Т-84 (478ДУ2) ლიტოხოროს სატანკო პოლიგონზე

ლიტოხოროს პოლიგონი, საცეცხლე გამოცდების შედეგები - სამიზნე M-48

ქვეკალიბრული ფრთასხმული ჯავშანგამტანი ჭურვის კვალი M-48-ის კოშკურაზე

M-48-ს კორპუსზე მხებით გავლილი გერმანული ქვეკალიბრული DM-33

ქვედა ორ ფოტოზე Challenger-2E-ს კუთხვულულიანი ქვემეხის ნამუშევარი M-48-ს კოშკურაზე

ისევ M-48-ს კოშკურა და ამჯერად გამჭოლი ნახვრეტით  - ამერიკული 120მმ-ნი ქვეკალიბრული KE-W ნამუშევარი

M-48-ს კოშკურა. M1A12 ტიპის  ტანკის  M830A1 HEAT-MP-T კუმულაციური ჭურვის მიერ გაკეთებული ნახვრეტი

Challenger-2E-დან გაშვებული, HESH-ის ტიპის ჭურვის შედეგი M-48-ის კოშკურაზე. ან კი გახვრეტა არ მომხდარა, მაგრამ შიგნიდან იმხელა ფოლადის "დისკები" ააგლიჯა ტანკს რომ, ეკიპაჟს გადარჩენის შანსები ძალიან მცირე ჰქონდა (თუმცა ეს ხომ HESH-ის მუშაობის პრინციპია)

დამატებითი ფოტოები იხილეთ შემდეგ ბმულზე - საბერძნეთის სატანკო ტენდერი ფოტოებში