F-117 სწავლებაში F-15-ებისა და F-22-ების წინააღმდეგ

სანამ სტატიას წაიკითხავთ, გთხოვთ გადახვიდეთ მითითებულ ბმულზე (ყავისფრად მონიშნული ტექსტი) და მოიწონოთ ჩვენი სამხედრო თემატიკის გევრდი - No Man's Land

................................................................................................................................................................................

F-117 Nighthawk-ი აგრესორების F-16-ების გვერდიგვერდ "ლურჯი ძალების" წინააღმდეგ დაბალ სიმაღლეზე მოქმედებდა

F-117 Nighthawk-ების საგა, მიუხედავად იმისა რომ მუზეუმებმა უკვე დაიწყეს მათი დემილიტარიზირებული ვარიანტების მიღება, ჯერ არ დასრულებულა. 51 ცალი F-117 Nighthawk ჯერ კიდევ დაშლილი და დაკონსერვებული სახით ინახება ტონოპის ავიაბაზაზე საკუთარ ანგარებში, ხოლო რამდენიმე პილოტი კვლავ განაგრძობს ფრენას სხვადასვხა მიზნებისთვის. დღეს უკვე აშკარაა, რომ ეს თვითმფრინავები დაბალი შემჩნევადობის აგრესორის როლში გამოდიან, რათა მათთან დაპირისპირებაში პილოტებმა სპეციალური ტაქტიკა და ილეთები დახვეწონ.

2019 წლის 3 დეკემბერს, კრის ტანიანო, ნელისის ავიაბაზის თოვლიან გორებზე  ავიასწავლების სანახავად იმყოფებოდა. სწორედ ამ გასვლაში ის ძალიან საინტერესო მოვლენის მოწმე გახდა - მის თავზე საჰაერო სწავლება გაიმართა. ბრძლაში მონაწილეობდნენ F-16, F-15, F-22, F-117 და სავარაუდოდ B-1B. კრისის მონაყოლი შემდეგნაირად გამოიყურება:

"ამ რამდენიმე დღის წინ მე მოწმე გავხდი იმისა, თუ როგორ აფრინდა F-15-ისა და F-22-ის წინააღმდეგ სამოქმედოდ F-117 და ოთხი F-16. F-117-ის სახმისი იყო KNIGHT, F-16-ები იყო GOMER და MIG და ისინი "აგრესორების" სიხშირეზე უკავშირდებოდნენ ერთმანეთს. თავდაპირველად ორ წყვილად დაყოფილი F-16-ები გამოჩნდნენ და "ლურჯებს" შეუტიეს (F-22-ებს, F-15-ბსა და სავარაუდოდ B-1-ს), F-16-ების კვალდაკვალ F-117გამოჩნდა და დაბალ სიმაღლესე "ლურჯების" მიმართულებით გაემართა. ორთაბრძოლა 5-10 წუთი გაგრძელდა, რის შემდეგაც დარესტარტდნენ და მეორე რაუნდი დაიწყეს - რომელშიც პირველი რაუნდის მსგავსად, F-16-ები მაღლა დაფრინავდნენ, ხოლო F-117 დაბლა. 

აგრესორებმა რამდენჯერმე მძმე სამიზნე დაასახელეს, რაც ჩემის აზრით B-1B უნდა ყოილიყო, მაგრამ ამაში დარწმუნებული არა ვარ. მას შემდეგ რაც ორივე ბრძოლა დასრულდა, აგრესორებმა რაციაში RTB კოდი დაასახელეს (Return To Base - ბაზაზე დაბრუნება), რის შემდეგაც F-16-ები უკან, ნეილისის ავიაბაზაზე დაბრუნდნენ. მაგრამ მანამდე ისინი ტონოპის ბაზაზე მიმავალ F-117-ეს შეხვდნენ".

კრისმა ასევე მოახერხა ამ სწავლების რამდენიმე უნიკალური ფოტოსურათის გადაღება. 

თავდაპირველად ორ წყვილად დაყოფილი F-16-ები გამოჩნდნენ და "ლურჯებს" შეუტიეს (F-22-ებს, F-15-ბსა და სავარაუდოდ B-1-ს), F-16-ების კვალდაკვალ F-117გამოჩნდა და დაბალ სიმაღლესე "ლურჯების" მიმართულებით გაემართა

ის ფაქტი, რომ F-117 აგრესორების, ეგრეთ წოდებული "წითელი ძალის" როლში გამოდის, ადასტურებს იმას რომ ისინი ტაქტიკის შესამუშავებლად გამოიყენება და გასაკვირიც არ უნდ აიყოს, რომ ამის შესახებ არანაირი განცხადება არ გაკეთებულა. F-117-ისთვის, ამ როლის მინიჭების შესაძლებლობა ყოველთვის იყო, მისი შეიარაღებიდან მოხსნის შემდეგ აქტიური ფრენების გაგრძელების ერთ-ერთი სავარაუდო მიზეზი.

F-117, ეს არის აშშ-ს შეიარაღებულ ძალებში არსებული ყველაზე დასრულებული და კარგად ათვისებული სტელს აპარატი, რომელმაც საკუთარი ეფექტურობა არაერთხელ დაადასტურა, სწორედ ამიტომაც საჰაერო ძალებმა არ გაუშვეს მისი გამოყენების შანსი ხელიდან და აქტიურად ხდება მისი მტრის როლში გამოყვანა, რათა განასახიეროს როგორს მოწინააღმდეგის პერსპექტიული სტელს გამანადგურებლები, ასევე სტელს უპილოტო საფრენი აპარატებიც.

დანარჩენი სამყარო ნელ-ნელა ეწევა აშშ-ს მიერ მონოპოლურ სტელს ტექნოლოგიებს. ისეთი გამანადგურებლები, როგორებიცაა რუსული Су-57 (Т-50 ПАК ФА) და ჩინური Chengdu J-20, უკვე დაადგნენ იმ გზას, რომელიც მათ ამერიკის და მისი მოკავშირეების საჰაერო ბატონობის პოტენციურ დაპირისპირებამდე მიყვანს. ამასთან სტელს უპილოტოებისა და ფრთოსანი რაკეტების შექმნა გაცილებით მარტივია, ვიდრე მათი პილოტირებადი თანამოძმეებისა. ამტიტომაც შეერთებული შტატებისთვის და მისი მოკავშირეებისთვის, მიზანშეწონილია დაიწყონ დაბალი შემჩნევადობის საფრენი აპარატების წინააღმდეგ სამაოქმედოდ მომზადება, განსაკუთრებით მათი აღმოჩენის, გადაჭერისა და განადგურების სფეროში. ამის გათვალისწინებით საკმაოდ აზრიანად გამოიყურება F-117-ის აგრესორების როლში გამოყვანა.

F-117-ის მცირერიცხოვანი ჯგუფისგან შემდგარი აგრესორები ხელმისაწვდომია აშშ-ს რადარების, ინფრაწითელი აღმოჩენისა და გაცილების და ელექტრონული ხარვეზების სისტემების შესამოწმებლად და ასევე მსგავს საფრთხეებთან სამოქმედო ტაქტიკის შესამუშავებლად. ასევე აღსანიშნავია, რომ ნელისის ავიაბაზაზე უკვე ამზადებენ F-35-ების სრულფასოვან ესკადრილიას, რომელიც მალე აგრესორების როლში იქნება გამოყენებული.

С-70 Охотник - სტელს ტექნოლოგია 38 წლის დაგვიანებით

საფიქრელი მასალა ქართველ პატრიოტებს - მარცხნივ რუსული უპილოტო С-70 Охотник (პირველი ფრენა 2019 წლის 3 აგვისტო), მარჯვნივ F-117 Nighthawk (პირველი ფრენა 1981 წლის 18 ივნისი).

P. S. შეგახსენებთ, რომ 3 აგვისტოს რუსულმა უპილოტომ პირველი ფრენა განახორციელა. ვიდეო იხილეთ ბმულზე - რუსების უახლესმა უპილოტომ С-70 Охотник-მა პირველი ფრენა განახორციელა

F-117 ისევ დააფრინავს

როგორც ინტერნეტ ჟურნალი Combat Aircraft-ი იუწყება - მათ კვლავ მოახერხეს F-117A-ს ფრენის დაფიქსირება.

ფოტოები 11 ივლისს ფოტოგრაფმა სტივ ლუისმა გადაიღო, მათზე აღბეჭდილია F-117A, რომელიც კალიფორნიის შტატში, სიკვდილის ველის თავზე ტანკერ KC-135R-იდან ახორციელებს საწვავით გამართვას. მათთან ერთად მარჯვენა ფრთის ქვეშ ამოუცნობი კონტეინერით აღჭურვილი "NASA Armstrong Flight Research Center"-ის კუთვნილი F-15D-ც დაფრინავდა.

დღის ფოტო - F-117A და მისი ნამოქმედარი

აშშ-ს საჰაერო ძალების 49-ე ავიაფრთის მე-8 ესკადრილიის პერსონალი და ბომბდამშენი F-117A, ოპერაცია SOUTHERN WATCH 1998 დროს ქუვეითში, ავიაბაზა აჰმედ ელ-ჯაბერზე განადგურებულ ანგართან პოზირებს

Deployed members from the 8th Fighter Squadron (FS), 49th Fighter Wing (FW) pose in front of a bombed-out hardened aircraft shelter and an F-117A "Stealth Fighter" at Ahmed Al-Jaber Air Base Kuwait, during Operation SOUTHERN WATCH 1998

F-117-ის კორპუსის ფრაგმენტები რუსეთში

იუგოსლავიის ცაში ჩამოგდებული ამერიკული ტაქტიკური ბომბდამშენის, F-117-ის, კორპუსის ფრაგმენტები. რუსეთი, სოფელი ზარია (Заря), ჰსთ მუზეუმი.

 წარწერის თანახმად, კორპუსის გარსსაცმის შიგნით, ფიჭის მაგვარი პოლიმერული კონსტრუქციაა, რომელიც გარდატეხავს და შთანთქავს რადიოტალღებს, რითაც თვითმფრინავის ეფექტური ამრეკლავი ზედაპირი საგრძნობლად მცირდება.

როგორ კვდებიან F-117–ები :(

დამრტყმელი F-117 Night Hawk–ების უტილიზაციის პროცესი. ფლორიდას შტატი, ჯექსონვილი, 2008 წლის აგვისტო

OPERATION DESERT STORM - Evaluation of the Air Campaign

ინტერნეტში საკმაოდ ბლომადაა ინფორმაცია 1991 წელს ერაყში განხორციელებული "უდაბნოს ქარიშხლის" ოპერაციის შესახებ ინფორმაცია, თუმცა ყველგან აზრთა სხვადასხვაობაა – ასეთი გაურკვევლობის თავიდან ასაცილებლად ყოველთვის კარგია ოფიციალური მოხსენებების გამოყენება. ერთერთი ასეთი მოხსენება სწორედ ამ ოპერაციის საჰაერო კომპონენტის ეფექტურობას ეხება.

პირველ რიგში უდაბნოს ქარიშხალი ეს აშშ–ს და მისი მოკავშირეების მიერ ერაყის წინააღმდეგ განხორციელებული 43 დღიანი საჰაერო ოპერაციაა (1991 წლის 17 იანვრიდან 1991 წლის 28 თებერვლამდე. ეს იყო აშშ–ს მიერ განხორციელებული პირველი დიდი საჰაერო ოპერაცია ვიეტნამის ომის შემდეგ, ხოლო ზოგიერთი მაჩვენებლით (აშშ–ს და მოკავშირეების დაბალი მსხვერპლით და მცირე ხანგრძლივობით) ეს ოპერეცია უპრეცენდენტო იყო და წარმოაგდენს აშშ–ს მიერ მე–20 საუკუნეში განხორციელებული საბრძოლო მოქმედებებს შორის ყველაზე წარამტებულს. საჰაერო 43 დღიანი მოქმედების გარდა განხორციელდა ასევე სახმელეთო ოპერაციაც – რომელიც მხოლოდ 100 საათს გაგრძელდა.

საჰაერო კომპანიაში აშშ–ს სამხედრო საჰაერო ძალების შეიარაღებაზე მდგარი თითქმის ყგელა თვითმფრინავი მონაწილეობდა, განხორციელდა მიახლოებით 40 000 ჰაერი–მიწა დავალებაზე გაფრენა და 50 000 დამხმარე გაფრენა (დაზვერვა, საწვავით გამართვა, ხარვზების დადგმა და ასე შემდეგ). მიახლოებით 1600 ამერიკული საბრძოლო თვითმფრინავი ღებულობდა მონაწილეობას ამ ოპერაციაში. ისტორიული საზომით ფრენების ინტენსივობა საკმაოდ მაღალი იყო – დღეში ამერიკული თვითმფრინავები ერაყის თავზე მეორე მსოფლიო ომის დროს ამერიკული ავიაციის მიერ გერმანელების და იაპონლების თავზე ჩამოყრილი ბომბების დღირური რაოდენობის 85% ყრიდნენ.

Number and Percent of Inventory of U.S. Air-to-Ground Aircraft Deployed to Desert Storm

უდაბნოს ქარიშხალმა საკმაოდ დიდი ინფორმაცია მისცა ამერიკელებს თავისი თვითმფრინავებისა და საჰაერო შეიარაღების რეალურ საბრძოლო ვითარებაში შესაფასებლადა. რომ განხორციელებულიყო ცალკეული სისტემების, განსაკუთრებით სტელს  F-117–ის, ეფექტურობის და ასევე სისტემის ფასი–ეფექტურობის  ობიექტური შეფასება ამერიკელებმა შეიმუშავეს ეფექტურობის განმსაზღვრელი ირიბი მაჩვენებელი – ანგარიშდება სრულიად წარმატებული (fully successful – FS)  და არასრულად წარმატებული (not fully successful – NFS) ოპერაციების თანაფარდობა. 

ამ მონაცემების შედარებისას აღმოვაჩენთ რომ ეფექტურობა თამაშობს თვითმფრინავისა და შეიარაღების ტიპის მიხედვით. მაგალითად F-111F–ს ყველაზე მაღალი კოოფიციენტი აქვს წარმატებული–ნაკლებად წარმატებული მისიების შეფარდებისას (3,2:1). მომდევნო ადგილზე F-117 და F-16 იმყოფებიან – 1,4:1 და 1,5:1 შესაბამისად, შემდეგ ადგილებს F-15E და A-6E ინაწილებენ – შესაბამისად 1,0:1 და 1,1:1 კოოფიციენტით. მხოლოდ B-52 და F/A-18 აქვს უფრო ნაკლები წარმატებული ოპერაციები ვიდრე წარუმატებელი – 0,7:1 და 0,8:1 შესაბამისად. A-10–ის შესახებ მონაცემების არ არსებობის გამო კოოფიციენტის დაანგარიშება ვერ მოხერხდა.

ამ ციფრების გარდა ხდებოდა ასევე სხვა ციფრების სტატისტიკური დამუშავებაც. მაგალითად ეფექტურობის კოოფიციენტი F-111F–ს ყველაზე მაღალი აქვს, მაგრამ ყველაზე მეტი წარმატებული ოპერაცია F-117–მა შეასრულა – 122 FS და 87 NFS. მომდევნო ორ ადგილზე ამ ციფრების მიხედვით F-16 (67 FS და 45 NFS) და F-111F (41 და13 NFS) იყო.

მთალიანი მოხსენების წაკითხვა შემდეგ ბმულზეა შესაძლებელი:

OPERATION DESERT STORM – Evaluation of the Air Campaign