Generations of the Soviet/Russian nuclear ballistic missiles

First generation from 1950 to 1960:

• R-5M Theatre Ballistic Missile (NATO reporting name SS-3 Shyster and carried the GRAU index 8K51)

• R-12 Dvina Theatre Ballistic Missile (NATO reporting name of SS-4 Sandal and carried the GRAU index 8K63)

• R-7 Semyorka ICBM (NATO reporting name of SS-6 Sapwood and carried the GRAU index 8K71)

• R-9 Desna ICBM (NATO reporting name of SS-8 Sasin and carried the GRAU index 8K75)

• R-14 Chusovaya TBM (NATO reporting name of SS-5 Skean and carried the GRAU index 8K65)

• R-16 ICBM (NATO reporting name of SS-7 Saddler and carried the GRAU index 8K64)

Second generation from 1961 to 1970:

• R-36 ICBM (NATO reporting name SS-9 Scarp Mod 1 and 2 and carried the GRAU index 8K67)

• R-36 Orb ICBM (NATO reporting name SS-9 Mod 3 Scarp and carried the GRAU index 8K69)

• R-36 RGCh ICBM (NATO reporting name SS-9 Mod 4 Scarp and carried the GRAU index 8K67P)

• RT-12 ICBM (NATO reporting name SS-13 Mod 1 Savage and carried the GRAU index 8K98)

• RT-12P ICBM (NATO reporting name SS-13 Mod 2 Savage and carried the GRAU index 8K98P)

Third generation from 1971 to 1980:

• R-36M ICBM (NATO reporting name SS-18 Mod.1,2,3 Satan and carried the GRAU index 15P014)

• MR-UR-100 Sotka ICBM (NATO reporting name SS-17 Spanker Mod 1 and 2 and carried the GRAU index 15A15)

• R-36M-UTTKh ICBM (NATO reporting name SS-18 Mod.4 Satan and carried the GRAU index 15P018)

• MR-UR-100UTTKh Sotka ICBM (NATO reporting name SS−17 Mod 3 Spanker and carried the GRAU index 15A16)

• Temp 2S ICBM (NATO reporting name SS-16 Sinner and carried the GRAU index 15Zh42)

• RSD-10 Pioneer and Pioner-2 IRBM (NATO reporting name SS-20 Mod 1 and 2 Saber and carried the GRAU index 15Zh45)

Fourth generation from 1981 to 1995:

• R-36M2 ICBM (NATO reporting name SS-18-3 Mod. 5, 6 Satan and carried the GRAU index 15P018M)

• RT-23UTTKh Molodets ICBM (NATO reporting name SS-24-1 Scalpel and carried the GRAU index 15F444)

• RT-23UTTKh Molodets ICBM (NATO reporting name SS-24-2 Scalpel and carried the GRAU index 15F444)

• RT-2PM Topol ICBM (NATO reporting name SS-25 Sickle and carried the GRAU index 15Zh58)

Fifth generation from 1996 to 2015:

• RT-2PM2 Topol-M ICBM (NATO reporting name SS-27 Sickle-B and carried the GRAU index 15Zh65)

• RS-24 Yars ICBM (NATO reporting name SS-29 or SS-27 Mod 2 and carried the GRAU index 15P155M)

Soviet/Russian Nuclear Ballistic Missiles, from left to right:

Soviet/Russian Nuclear Ballistic Missiles, from left to right:

1 - 9M76 Temp-S

2 - ICBM 15Zh42 Temp-2S

3 - MRBM 15Zh45 Pioneer

4 - MRBM 15Zh53 Pioneer UTTKh

5 - ICBM15Zh59 Courier

6 - Command missile 15Zh56 Horn

7 - MRBM 15Zh66 Speed

8 - MRBM 15ZHh57 Pioneer-3

9 - MBR 15Zh58 Topol

10 - Command missile 15Zh75 / 15Yu75 Siren

11 - ICBM 15Zh55 / 15Zh65 Topol-M

12 - ICBM 15ZH55M / 15ZH65M Yars

როგორ დავმალოთ ბირთვული რაკეტა - ამერიკული გამოცდილება

სანამ სტატიას წაიკითხავთ, გთხოვთ გადახვიდეთ მითითებულ ბმულზე (ყავისფრად მონიშნული ტექსტი) და მოიწონოთ ჩვენი სამხედრო თემატიკის გევრდი - No Man's Land

................................................................................................................................................................................

მსოფლიოში ერთადერთი სარკინიგზო სტარტის საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური სარაკეტო კომპლექსი 15П961 «Мо́лодец» РТ-23 УТТХ

სტრატეგიული ბირთვული იარაღი - ეს საკმაოდ მნიშნელოვანი რამეა, განსაკუთრებით ომის დროს. და რა თქმა უნდა ის რაც შეიძლება კარგად უნდა დაიმალოს. შეიძლება დაცვაზე გააკეთო აქცენტი - გამშვები ჭა რაც შეიძლება ღრმად ჩაფლა მიწაში, ან წყალქვეშ დამალო. ასევე შეგიძლია მობილურობაზე გააკეთო აქცენტი - ასწავლო რაკეტებს სწრაფად სიარული და დარტყმის ადგილიდან გაშორება. თუმცა ყველაზე მარტივია ის დამალო - მაგრამ როგორ უნდა გააკეთო ეს?

მშვიდობიანი სატვირთო

ცივი ომის დასაწყისში შენიღბვაზე სერიოზულად არავინ არ ფიქრობდა.უზარმაზარ ბომბდამშენ უზარმაზარი აეროდრომი ესაჭიროება და ამიტომაც მისი სრულფასოვანი დამალვა არ გამოვიდოდა. მაგრამ რაკეტების გამოჩენასთან ერთად სიტუაცია შეიცვალა. ძალიან მალე ისინი საიდუმლო განთავსებისთვის საკმაოდ კომპაქტურები გახდნენ, განსაკუთრებით თუ სროლის მანძილს შეუმცირებდით. წყალქვეშა ნავებისთვის განკუთვნილი ბალისტიკური რაკეტა UGM-27 Polaris-ი, უპრობლემოდ თავსდებოდა სატვირთოზე, რამაც ამერიკელი სამხედროები საინტერესო იდეამდე მიიყვანა.

და ყველაფერი სათამაშო სატვირთოს მოდელიდან დაიწყო, რომლის დახმარებითაც ინჟინრებმა ხელმძღვანელობას დაუმტკიცეს, რომ რაკეტა მისაბმელში ჩაეტეოდა

რაკეტების სსრკ-ს საზღვართან ახლოს განთავსება საკმაოდ მიმზიდველად და სასარგებლო იდეად გამოიყურებოდა, მაგრამ იქ ისინი მტრის დარტყმებისთვის საკმაოდ მოწყვლადები იქნებოდა - მტერი მათ ადგილმდებარეობას მარტივად გაიგებდა. ამას გარდა სსრკ-ს საშნელ სპეცსამსახურებს ომის დაწყებამდე შეეძლოთ თავიანთი დივერსიული ჯგუფების მიგზავნა. UGM-27 Polaris-ი კიდევ უპრობლემოდ ეტეოდა ორხიდიან მისაბმელზე - მსგავსებს ხშირად ვხვდებით ევროპის გზებზე. გამოდიოდა, რომ რაკეტის გამშვების ჩვეულებრივ სამოქალაქო სატვირთოში შენიღბვა შესაძლებელი იყო და დაე ეარა მას ევროპულ გზებზე. და როგორც არ უნდა ეწვალა კგბ-ეს საშინელ აგენტებს, ისინი ვერასოდეს ვერ მოახერხებდნენ ევროპის გზებზე მოსიარულე მსგავსი ნახევრადმისაბმელის გამოთვლას.

მობილური გამშვების CL-530-ის პროექტი - ბრძანების მიღებიდან გაშვებამდე მხოლოდ 12 წუთი

პროექტი საკმაოდ საინტერესოდ გამოიყენებოდა და რაც მთავარია ის ძალიან კინემატოგრაფიული იყო. ინგლისული ავტობანი, წყნარი მშვიდი მოძრაობა. უცბად ერთ-ერთი ნახევრადმისაბმელი სატვირთო მკვეთრად ამუხრუჭებს, უშვებს აუტრიგერებს და იწყებს გამშების აწევას. და მოულოდნელად მას ეტაკება შეშინებული სამოქალაქო ავტომანქანა. ლამაზი აფეთქება და სარაკეტო საწვავისგან გარშემო ყველაფერი იწვის! და მსგავსი პრობლემები პროექტს უამრავი ჰქონდა. რა უნდა ვქნათ თუ სატვირთო ავტოავარიაში მოყვება? ამას გარდა ატომური იარაღის დაცვის გარეშე დატოვება საკმაოდ სარისკოა. მაგრამ თუ მას დაცვით ვუზრუნველყოფთ, მაშინ მისი კორტეჟი მის დემსაკირებას მოახდენს. ამას გარდა ინგლისელები და ევროპის სხვა ქვეყნები მათ გზებზე ბირთვული რაკეტებიუს გაშვებას ძნელად დათანხმდებიან.

ამერიკელები იძულებულები იყვნენ იდეაზე უარი ეთქვათ.

რაღაც დროით სარაკეტო სატვირთოები დაივიწყეს, მაგრამ 20 წლის შემდეგ ერთ ქვეყანაში მათ ხელახლა დაბადება ელოდათ.70-იანი წლების ბოლოდან სსრკ-ში, საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაო «Вереница»-ს ფარგლებში, ჩვეულებრივ უნაგირა სატვირთოზე მცირეგაბარიტული საკონტინენტტაშორისო რაკეტის დაყენების საკითხის კვლევა მიმდინარეობდა. ტექნიკურად ეს საკმაოდ შესაძლებელი აღმოჩნდა, ამიტომაც სარაკეტო კომპლექს «Курьер»-ზე მუშაობისას მისი სატვირთოზე დაყენების რეალური სამუშაოები იქნა დაწყებული.

მთლიანობაში საბჭოელები ამერიკელების მსგავს პრობლემებს წააწყდნენ: ავტოავარიის საფრთხე და სხვა ინცინდენტის რისკები გზებზე. ასევე საკმაოდ პრობლემა იყო თვით ამ გზების ცუდი ხარისხიც - გამშვები დანადგარი არასწორ ადგილებზე მარტივად ყირავდებოდა.

სამეთაურო-ადმინსიტრაციული ეკონომიკის ფარგლებში ამ საკითხების გადაჭრა უფრო მარტივი იყო ვიდრე აშშ-ში. ხოლო მსგავსი კომპლექსის არსებობით მიღებული მოგება საკმაოდ დიდი იყო. ამერიკელებისთვის უბრალო მობილურ დანადგარებზე თვალთვალი იყო საკმაოდ პრობლემატური და აქ კიდევ უცბად უნდა გაერკვიათ რომელი რეფრეჟერატორი იყო თავზით დატვირთული და რომელი რაკეტით.

90-იანების დასაწყისისთვის «Курьер»-ზე მუშაობა პრაქტიკულად დასრულდა, მაგრამ პოლიტიკურად გადაწყდა რომ პროექტი დაეხხურათ. «Курьер»-ი ამერიკულ მობილურ რაკეტა MGM-134 Midgetman-ზე გაცვალეს.

რომ არა პოლიტიკა, უცნობია რამდენად შესძლებდა სსრკ სატვირთოდ შენიღბული სარაკეტო სისტემის მწყობრში დაყენებას.

ჩვეულებრივ კონტეინერად შენიღბული «Курьер»-ის გამშვების მასო გაბარიტული დანადგარი გამოცდებზე. ჩვეულებრივი კონტეინერისგან მისი გამორჩევა გამოცდილ ადამიანსაც კი გაუჭირდება

საბრძოლო მატარებელი

Minuteman-ის სარკინიგზო მობილური ვერსიის ნახატი, რაკეტები "სტრატეგიული მზადყოფნის" (Strategic-alert) პოზიციაში არიან და მზად არიან გასაშვებად

60-იანი ლწების დასაწყისში აშშ-ში LGM-30 Minuteman-ის სერიაში ჩასაშვებად ემზადებოდნენ. მათი განთავსება გამშვებ ჭებში იყო დაგეგმილი, მაგრამ სსრკ-ს მიერ კოსმოსში მიღწეული გამარჯვებების ფონზე გაჩნდა შიშები, რომ სსრკ აშშ-ში შეძლებდა ისეთი ბომბის ჩამოგდებას, რომლისგანაც ვერანაირი მიწისქვეშა ჭა ვერ იხსნიდა. და სწორედ მაშინ გაჩნდა LGM-30 Minuteman-ისთვის მობილურობის მინიჭების იდეა.

სატვირთოში რაკეტა რათქმა უნდა ვერ ეტეოდა, მაგრამ აი სარკინიგზო ვაგონში კი საკმაოდ თავისუფლად. ერთ სარაკეტო მატარებელს შეეძლო ათზე მეტი რაკეტის ტარება და აბა სცადე და მოახერხე აშშ-ს უზარმაზარ სარკინიგზო ქსელში მისი ამოცნობა და მიდევნება. როდესაც საჭირო იქნება, ის მივა წინასწარ დაგემილ პოზიციაზე და განახორციელებს რაკეტის გაშვებას. და არანაირი ავტოავარიის საფრთხე და დამატებითი დაცვის ზომები მას არ შეაწუხებს. მაგრმა პროექტი საკმაოდ რთულად ჩათვალეს და დახურეს.

სარაკეტო მატარებლის შექმნაზე მარტო ამერიკელები არ ფიქრობდნენ. სსრკ-ს მიერ ამ კუთხით განხორციელებული პროექტები ჯერ კდიევ გასაიდუმლოებულია, მაგრამ გასაჯაროვებული ინფორმაცია მაინც გვაძლევს წარმოდგენის შექმნის შესაძლებლობას.

60-იან წლებში საკონსტრუქციო ბიურო «Южное»-ში მუშაობდნენ სარკინიგზო პლატფორმაზე განთავსებულ სარაკეტო გამშვებ კომპლექს РТ-12-ზე. იმის გათვალისწინებით, რომ სსრკ-ს ჩამორჩენა ჰქონდა სარაკეტო სიზუსტეში და აშშ-ს კიდევ შპიონი თანამგზავრების დიდი ქსელი ჰქონდა გაშლილი, მსგავსი პროექტი რუსებისთვის საკმაოდ მიმზიდველად გამოიყურებოდა. და ან კი РТ-21-ის პროექტი ვერ გამოვიდა, მის ბაზაზე 60-იანი წლების ბოლოს РТ-23-ზე დაიწყო მუშაობა, რომლის ფრაგლებშიც შეიქმნა და მწყობრში იქნა დაყენებული მსოფლიოში ერთადერთი სარკინიგზო გაშვების საკონტინენტთაშორისო სარაკეტო კომპლექსი РТ-23 УТТХ «Молодец».

РТ-23 УТТХ «Молодец» ამერიკელების წარმოსახვაში

პროექტზე მუსაობაოც წელს გაგრძელდა, რომლის დროსაც ის რამდენჯერმე ძირეულად შეიცვალა. საბოლოოდ 1987 წელს სარაკეტო მატარებელი დაყენებული იქნა საბრძოლო მორიგეობაზე. თუმცაღა მისი ბოლომდე შენიღბვა არ გამოვიდა. ვარაუდობდნენ რომ კომოსური ორბიტიდან ის ჩვეულებრივი მატარებლის იდენტური იქნებოდა, მაგრამ საბოლოოდ მაინც მოუწიათ არატიპიური ვაგონების გაკეთება და მატარებელი ერთდროულად სამი თბომავლით მოდიოდა მოძრაობაში. არაა გასაკვირი, რომ ამერიკელებმა მალე გაიგეს სარკინიგზო სარაკეტო კომპლექსის შესახებ და დაიწყეს მისი ინტენსიური თვალთვალი. და თუ კი «Молодец»-ი დროებით ახრხებდა თვალთვალიდან დასხლტომას, მას მაინც მალევე პოულობდნენ. ამერიკელების მონაცემებით, ისინი ამ სარკინიგზო სისტემების მინიმუმ ნახევარს მუდმივად აკონტროლებდნენ.

ამერიკული რაკეტა MX-ი სარკინიგზო ვაგონში

მიუხედავად ყველაფრისა, იდეა მაინც წარმატებული იყო - იერიშის მიტანა უკვე აღმოჩენილ მატარებლებზეც კი საკმაოდ რთული იყო, ბოლო მომენტში მას დარტყმიდან გასვლა შეეძლო. ამერიკელებმა იფიქრეს-იფიქრეს და გადაწყვიტეს თვითონაც გაემეორებინათ მსგავსი რამე.

აშშ-ს სარკინიგზო ქსელი უზარმაზარია, ავარიულობა მასზე მინიმალურია. რაკეტა МХ, მის 60-იანი წლებსი წინამორბედებთან შედარებით, საგრძნობლად შემცირდა ზომებში. მის ელექტრონულ ტვინს არ ესაჭიროება სტარტი წინასწარ განსაზღვრული წერტილიდან, ანუ გამოდის რომ სარკინიგზო სარაკეტო კომპლექსს გაშვების განხორციელება ნებისმიერი ადგილიდან შეუძლია. თუმცა ამერიკის მეცნიერული და ტექნიკური მიღწევების მიუხედავად რაკეტის ჩვეულებრივ ვაგონში განთავსება მაინც ვერ მოხერხდა - რაკეტა ვაგონზე დიდი იყო, მაგრამ არ დაგვავიწყდეს, რომ სსრკ-ს თანამგზავრული დაზვერვაც არ იყო მოწოდების სიმაღლეზე და შესაბამისად ამერიკელებისთვისაც არ იდგა მობილური გამშვების შექმნის საკითხი ძალიან მწვავედ.

მატარებელი გამოსცადეს და ლამის სერიაშიც ჩაუშვეს, მაგრამ სწორედ ამ დროს ცივი ომიც დამთავრდა და ამერიკელებმა თავისი სარკინიგზო სარაკეტო კომპლექსი ვერასოდეს ვერ ნახეს სერიაში.

ამერიკული სარაკეტო სარკინიგზო კომპლექსის სავარაუდო შემადგენლობა

დამალობანა

თუ სატვირტოები და მატარებლები რეალურად იქნა შექმნილი, სხვა მრავალი პროექტი მხოლოდ ქაღალდზე დარჩა. მაგალითად სარაკეტო ჭების შენიღბვის სხვადასხვა იდეები - მათი დამალვა საკმაოდ რთული საქმე იყო. გარნიზონის ნახვა საკმაოდ მარტივია და შემდეგ თანამგზავრული ფოტოების შესწავლით შესაძლებელია მიხვდე, რომ აი ეს უცნაური სახლი ან გორაკი, მხოლოდ და მხოლოდ სარაკეტო ჭის სარქველის შენიღბვაა.

ამიტომაც ამერიკელები პროექტებში საკმაოდ რადიკალურ გადაწყვეტილებებზე მიდიოდნენ - მაგალითად ჭის გზის საფარველის ქვეშ დამალვა, ხოლო მათი აგების საგზაო მშენებლობით შენიღვბვა. მეორე ვარიანტი - რაკეტების პირდაპირ მეგაპოლისებში განთავსება და ეს არაა სიგიჟე - აქ აქ აქცენტი შენიღბვის ნაცვლად უფრო ფსიქოლოგიურ მომენტზე გადატანილი. მოწინააღმდეგე ქალაქებზე ბირთვული იერიშს მოერიდება.

რათქმა უნდა ზემოთ ნახსენები იდეების  რეალიზაცია არ მომხდარა.

გზის საფარის ქვეშ დამალული სარაკეტო ჭა

მობილურ ვარიანტებში ასევე განიხილავდნენ უამრავ სხვა უცნაურ იდეასაც - სპეციალური დიზელის წყალქვეშა ნავებით დაწყებული და უზარმაზარი უპილოტო დრონებით დამთავრებული, რომლებიც აშშ-ს უდაბნოებში ბალიშის საშუალენბით დასრიალებდნენ. სერიოზულად ხდებოდა სარაკეტო სისტემების სამდინარო ბარჯებზე განთავსებაზე მუშაობაც, მაგრამ აქაც საგზაო მოძრაობის მსგავსი პრობლემები წარმოიშვა. აშშ-ს ძირითად მდინარეებზე გაცხოველებული მოძრაობა იყო, რაც ავარიების საფრთხეს ქმნიდა.

კიდევ ერთი ვარიანტი - რაკეტების სამოქალაქო ფლოტის ხომალდებზ ეგანთავსებაა. მაგრამ იყო ეჭვები რომ მოწინააღმდეგე უცნაური ფორმის ხომალდებს მიაქცევდა ყურადღებას, რომლებიც უმიზნოდ დაეხეტებიან ზღვებსა და ოკეანეებში. ამიტომაც უფრო მარტივი იქნებოდა მეტი წყალქვეშა მატარებლის აგება.

ამერიკული რაკეტა MX-ის სამოქალაქო ხომალდზე განთავსება

ამ იდეების უმეტესობის რეალიზაცია არასოდეს არ მომხდარა, თუმცა კონსპიროლოგიის ბევრ მომხრეს ეხლაც სჯერავს რომ აშშ-სა და რუსეთის გზებზე დღესაც დადიან ბირთვული რაკეტებით აღჭურვილი ტრაილერები.

ინერციული ნავიგაციის მწვერვალი

სანამ სტატიას წაიკითხავთ, გთხოვთ გადახვიდეთ მითითებულ ბმულზე (ყავისფრად მონიშნული ტექსტი) და მოიწონოთ ჩვენი სამხედრო თემატიკის გევრდი - No Man's Land

................................................................................................................................................................................

AIRS (Advanced Inertial Reference Sphere - გაუმჯობესებული ინერციული სანავიგაციო სფერო)

ის რასაც ფოტოზე ხედავთ არაა მომავლის ფილმიდან გადმოტანილი მოწყობილობა - ეს ცივი ომის დროს ამერიკელების მიერ შექმნილი ინერციული სანავიგაციო მოწყობილობაა, რომელსაც  AIRS (Advanced Inertial Reference Sphere - გაუმჯობესებული ინერციული სანავიგაციო სფერო) ეწოდება. აღნიშნული მოწყობილობა საკონტინეტთაშოირს რაკეტა LGM-118A Peacekeeper-ზე გამოიყენებოდა და მას წარმოუდგენელ სიზუსტეს ანიჭებდა. თვითონ LGM-118A Peacekeeper წარმოადგენს ცივი ომის ეპოქის ამერიკის ბირთვული რაკეტების განვითარების მწვერვალს, მაგრამ ეს დონე საკმაოდ მაღალი ფასისა და გაწელილი ვადების ხარჯზე იქნა მიღწეული. 

ტექნიკოსი AIRS-ის ცურვადობას/ბალანნს ამოწმებს

მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნულმა რაკეტამ აჯობა მის ნაკლებად დახვეწილ თანამოძმეს - Minuteman III-ს და ამასთან იყო ძაან ბევრ ასპექტში გაუმჯობესებული და მისი სანავიგაციო სისტემის გული, AIRSი, ყველაზე დახვეწილ ტექნოლოგიურ მქნილებას წარმოადგენდა, მისი მწყობრში დატოვების მთავარ მიზეზად სწორედ იმავე სისტემის მიერ მიღწეული სიზუსტე წარმოადგენდა.

აღნიშნული ფოტო მარტინ მილერის წიგნიდან "Weapons Of Mass Destruction: Specters Of The Nuclear Age"-დანაა ამოღებულ, რომელშიც ის ამ სფეროს შემდეგ დახასიათებას აძლევს:

"რაკეტა Peacekeeper-ში გამოყენებულ ინერციული დამიზნების მოდულს ტექნიკურად "Advanced Inertial Reference Sphere" (AIRS) ეწოდება. AIRS-ის შექმნით გადახედილი იქნა საკონტინენტთაშორისო რაკეტების სიზუსტის კონცეფცია. სფერო, იმის ნაცვლად, რომ კარდანულ საკიდარზე ყოფილიყო დამაგრებული, გარე კორპუსში ჩასხმულ ფტორნახშირბადის სითხეში დაცურავს. გიროსკოპები და აქსელერომეტრები სფეროს შიგნითაა მოთავსებული, შიგნითა ასევე განთავსებული სფეროს სტაბილური ორიენტაციის უზრუნველყოფისტვის განკუთვნილი სამი ჰიდრავლიკური საყრდენი კლაპანი და ტურბოტუმბო. სფერო 19 000 ცალკეული დეტალისგან შესდგება დ ამისი აწყობა უზარმაზარ შრომასთანაა დაკავშირებული".

სისტემა 9000 მილზე მფრენ რაკეტას 40 მეტრიან წრიულ ცდომილებას აძლევს (circular error probable - CEP). ინერციული ნავიგაციის სისტემის დრეიფი საათში 1,5 x 10 ^ -5 გრადუსს უტოლდება და ეს მონაცემი ინერციულ ნავიგაციაში უმაღლეს მწვერვალს წარმოადგენს. თუმცა ის საკმაოდ ძვირიცაა - 1989 წელს, სფეროში განთავსებული ერთი აქსელერომეტრის (სფეროში ასეთი სულ სამია) ფასი  300 000 დოლარს შეადგენდა და მის დასამზადებლად ექვსი თვე იქნა დახარჯული. აღსანიშნავია რომ 89 წელს აწყობილი იქნა პირველი სფერო, ხოლო თვითონ LGM-118A Peacekeeper-ის ტიპის პირველი რაკეტები მწყობრში 1986 წელს ჩადგა და მათი საბრძოლო ფასეულობა ამ სანავიგაციო სისტემის გარეშე ნულის ტოლფასი იყო.

მარცხნივ - AIRS-ის საჩვენებელი მაკეტი, მარჯვნივ მისი აწყობის სხვადასხვა სტადია

დღეისთვის ინერციული ნავიგაციისთვუის ლაზერული გიროსკოპები გამოიყენება, რომლებიც ასევე კორექციას გარე წყაროებიდან (GPS ან ГЛОНАСС) იღებენ. მათი სიზუსტე გაცილებით მაღალია და ამასთან ისინი უფრო კომპაქტურები და მსუბუქები არიან, მაგრამ როგორც გარე წყაროების შესწორებებისგან დამოუკიდებელი სისტემა, AIRS, ინერციული ნავიგაციის განვითარების დასასრულია.

თანამედროვე, წრიულ-ლაზერული გიროსკოპული, სანავიგაციო სისტემა

დეტალური ინფორმაცია იხილეთ ბმულზე - This Isn't A Sci-Fi Prop, It's A Doomsday Navigator For America's Deadliest Cold War ICBM

ჩრდილოკორეული მსხვილკალიბრიანი ზცრს-ის გამოცდა

სანამ სტატიას წაიკითხავთ, გთხოვთ გადახვიდეთ მითითებულ ბმულზე (ყავისფრად მონიშნული ტექსტი) და მოიწონოთ ჩვენი სამხედრო თემატიკის გევრდი - No Man's Land

..................................................................................................................................................

ჩრდილოეთ კორეაში წარმატებით განხორციელდა მორიგი სარაკეტი გამოცდა, რომლის დროსაც მსხვილკალიბრიანი ზცრს-იდან გაშვებულმა რაკეტამ 380 კილომეტრზე მოახერხა სამიზნის განადგურება. ფრენის დროს რაკეტამ 97კმ სიმაღლეს მიაღწია.

Zhuhai-2018 გახსნისთვის ემზადება

ჩინეთში სამხედრო გამოფენა Zhuhai-2018 გახსნისთვის ემზადებიან

ჩინეთის სახელმწიფო სარაკეტო-კოსმოსური კორპორაციის, China Aerospace Science და Technology Corporation (CASC), მიერ გამოფენაზე წარმოდგენილი პერსპექტიული, დაბალი შემჩნევადობის მქონე, სადაზვერვო-დამრტყმელი უპილოტო საფრენი აპარატი.

ჩინური ახლო მანძილის საზენიტო სარაკეტო კომპლექსი FM-2000 - რუსული Tor-M1-ის კლონი

წევის ცვალებადი ვექტორით აღჭურვილი J-10B დემონსტრაციისთვის ემზადება - იმედია შთამბეჭდავ მანევრებს ვიხილავთ

ჩინური Javelin

ბალისტიკური რაკეტა СМ-401-ით აღჭურვილი ახალი ჩინური ხომალდსაწინააღმეგო სარაკეტო კომპლექს სახმელეთო მობილური და სახომალდო გამშვები დანადგარები 

საზღვაო საარტილერიო დანადგარის საბრძოლო ნაწილის ბაზაზე შექმნილი 76 მილიმეტრიანი თვითმავალი საზენიტო ქვემეხი JRVG-1. კომპლექსის 10х10 სავალი ფორმულის მქონე შეჯავშНულ პლატფორმაზეა დამონტაჟებული

ახალი ზებგერითი, ზედაპირი-ზედაპირი კლასის რაკეტა HD-1 (სახმელეთო და საზღვაო სამიზნეების გასანადგურებლად), აღჭურვილია პირდაპირი შესხურების საჰაერო-რეაქტიული ძრავით. შექმნილია ჩინური რაკეტმშენებლობის ახალი კერძო კომპანიის - Guangdong Hongda Blasting Company-ს ნაწარმს

მცირე ზომის, დაბალი შემჩნევადობის სადაზვერვო-დამრტყმელი უპილოტოს, XY-280-ის, მაკეტი

ჩინური კომპანია Beihang Unmanned Aircraft System Technology Company-ს მიერ შექმნილი და პირველად 2017 წელს წარმოდგენილი დიდი სადაზვერვო-დამრტყმელი უპილოტოს, TYW-1-ის, სრულმაშტაბიანი მაკეტი.

ჩინური Sichuan Academy of Aerospace Technology-ს მიერ შექმნილი, მრავალფუნქციური ბალისტიკური რაკეტა WS-600L და გამშვები დანადგარი