Generations of the Soviet/Russian nuclear ballistic missiles

First generation from 1950 to 1960:

• R-5M Theatre Ballistic Missile (NATO reporting name SS-3 Shyster and carried the GRAU index 8K51)

• R-12 Dvina Theatre Ballistic Missile (NATO reporting name of SS-4 Sandal and carried the GRAU index 8K63)

• R-7 Semyorka ICBM (NATO reporting name of SS-6 Sapwood and carried the GRAU index 8K71)

• R-9 Desna ICBM (NATO reporting name of SS-8 Sasin and carried the GRAU index 8K75)

• R-14 Chusovaya TBM (NATO reporting name of SS-5 Skean and carried the GRAU index 8K65)

• R-16 ICBM (NATO reporting name of SS-7 Saddler and carried the GRAU index 8K64)

Second generation from 1961 to 1970:

• R-36 ICBM (NATO reporting name SS-9 Scarp Mod 1 and 2 and carried the GRAU index 8K67)

• R-36 Orb ICBM (NATO reporting name SS-9 Mod 3 Scarp and carried the GRAU index 8K69)

• R-36 RGCh ICBM (NATO reporting name SS-9 Mod 4 Scarp and carried the GRAU index 8K67P)

• RT-12 ICBM (NATO reporting name SS-13 Mod 1 Savage and carried the GRAU index 8K98)

• RT-12P ICBM (NATO reporting name SS-13 Mod 2 Savage and carried the GRAU index 8K98P)

Third generation from 1971 to 1980:

• R-36M ICBM (NATO reporting name SS-18 Mod.1,2,3 Satan and carried the GRAU index 15P014)

• MR-UR-100 Sotka ICBM (NATO reporting name SS-17 Spanker Mod 1 and 2 and carried the GRAU index 15A15)

• R-36M-UTTKh ICBM (NATO reporting name SS-18 Mod.4 Satan and carried the GRAU index 15P018)

• MR-UR-100UTTKh Sotka ICBM (NATO reporting name SS−17 Mod 3 Spanker and carried the GRAU index 15A16)

• Temp 2S ICBM (NATO reporting name SS-16 Sinner and carried the GRAU index 15Zh42)

• RSD-10 Pioneer and Pioner-2 IRBM (NATO reporting name SS-20 Mod 1 and 2 Saber and carried the GRAU index 15Zh45)

Fourth generation from 1981 to 1995:

• R-36M2 ICBM (NATO reporting name SS-18-3 Mod. 5, 6 Satan and carried the GRAU index 15P018M)

• RT-23UTTKh Molodets ICBM (NATO reporting name SS-24-1 Scalpel and carried the GRAU index 15F444)

• RT-23UTTKh Molodets ICBM (NATO reporting name SS-24-2 Scalpel and carried the GRAU index 15F444)

• RT-2PM Topol ICBM (NATO reporting name SS-25 Sickle and carried the GRAU index 15Zh58)

Fifth generation from 1996 to 2015:

• RT-2PM2 Topol-M ICBM (NATO reporting name SS-27 Sickle-B and carried the GRAU index 15Zh65)

• RS-24 Yars ICBM (NATO reporting name SS-29 or SS-27 Mod 2 and carried the GRAU index 15P155M)

ტანკების თაობა

ტანკების თაობა – სხვადასხვა ქვეყნებში, მიახლოებით ერთ პერიოდში გამოშვებული ტანკების ერთობლიობა, რომელთა კონსტრუქციასაც შედარებით მსგავსი ტექნიკური და მეცნიერული განვითარების დონე გააჩნია. როგორც წესი მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში ტანკების სამ თაობას გამოყოფენ:

მიუხედავად იმისა რომ მეორე მსოფლიო ომამდე სხვადასხვა ქვეყნებში უამრავი ტიპისა და კონსტრუქციის ტანკი შეიქმნა, მათ შორის მაინც არ შეიმჩნევა "თაობ"–ის დამახასიათებელი ნიშნები.

ტანკების პირველი თაობა 1950–1960 წლებში მოდის. მთლიანობაში ტანკები, რომლებიც ამ პერიოდში იქმნებოდა ან უკვე ექსპულკატაციაში იმყოფებოდა, ძალიან ჰგავდნენ (ტექნიკური თვალსაზრისით) მეორე მსოფლიო ომის ისეთ საუკეთესო ტანკებს, როგორებიცაა მაგალითად Т-34-85 ან "Panther".

მსოფლიოს იმ დორის თითქმის ყველა ტანკმწარმოებელმა თავიანთი ნაწარმის საფუძვლად საბჭოთა და ამერიკელი ტანკმშენებლების მიღწევები გამოიყენეს. კერძოდ საბჭოთა ტანკმშენებლების და მეტალურგების მიერ კოშკურების ჩამოსხმის მეთოდები და ამერიკული ცეცხლის მართვის სისტემები (ახალი ოპტიკური მანძილმზომი ტანკ M-47–ზე), ტრანსმისია (ჰიდროდინამიკური გაადაცემები) და სავალი ნაწილის ელემენტები (რეზინო–ფოლადის მუხლუხები). ეკიპაჟების რაოდენობა ხუთიდან ოთხ კაცამდე შემცირდა. პირველი თაობას შემდეგი ტანკები მიეკუთვნება: ამერიკული М47, М48А1 და М48А2, ინგლისური "Centurion", საბჭოთა Т-54 და Т-55, იაპონური Type-61 (ეს ტანკი შეიარაღებაში 1961 წელს იქნა მიღებული, თუმცა მის შექმნაზე მუშაობა 50–იან წლებში დაიწყო). რაც შეეხება "Centurion"–ებსა და Т-55–ებს, აქ საუბარია მათ საბაზისო მოდელებზე, რომლებმაც შემდეგში ღრმა მოდერნიზაციები გაიარეს.

M-48A1

M-47

Centurin

Type-61

Т-54

Т-54

ტანკების მეორე თაობა 1960–1970 წლებს მიეკუთვნება. ამ პერიოდის ტანკების დამახასიათებელი ნიშნები იყო:

• ძირითადი შეიარაღების სტაბილიზაციის ფართო გამოყენება.
• შეზღუდული ხილვადობის პირობებში ბრძოლის საწარმოებლად აქტრიუი დაკვირვების სისტემებ (ღამის ხედვის ხელსაწყოები).
• მექანიკური ბალისტიკური გამომთვლელის გამოყენება.
• მასიური დაზიანების იარაღისგან დამცავის სისტემების გამოყენების დაწყება.
• გამოყენებული ქვემეხების კალიბრის ზრდა (Т-62–ის 115მმ–ნი ქვემეხი საბჭოთა კავშირში; დასავლეთში ფართო გამოყენება ჰპოვა ინგლისურმა 105მმ–ანმა ქვემეხმა L–7მა).

მეორე თაობის ტანკებს მიეკუთვნებიან: ამერიკული M-60, M-60A1, ინგლისური Chieftain, Vijayanta (Vickers Мк.1), საბჭოთა T-62, ფრანგული AMX-30, გერმანული Leopard-1 (A1, A2 და A3 მოდიფიკაციები), შვეიცარული Pz–61, შვედური Strv-103.

T-62

Vijayanta (Vickers Мк.1)

M-60A1

Chieftain

Strv-103

Pz–61 

AMX-30

 Leopard-1

80–იანი წლებიდან დღემდე შემქილი ტაკები მე–3 თაობას მიეკუთვნება, ეს ტანკები დღეს თანამედროვე ქვეყნების სატანკო პარკის ბირთვს შეადგენენ. მათი განმასხვავებელი ნიშნებია:

• ცეცხლის მართვის ინტეგრირებული სისტემა, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ციფრული ბალისტიკური გამომთვლელი, ლაზერული მანძილმზომი, შიდა და გარე პირობების გადამწოდთა კომპლექტი, დამიზნებისა და დაკვირვების თბოხედვის სისტემა, რომელიც ოცდაოთხი საათის განმავლობაში იძლევა ეფექტური ცეცხლის წარმოების საშუალებას.
• კიდევ უფრო გაზრდილი კალიბრის ქვეხი (საბჭოთა/რუსულ ტანკებზე 125მმ–ნი გლუვულიანი ქვემეხი, დასავლეთის ტანკებზე 120მმ–ნი გლუვულიანი ქვემეხი).
• მართვის სისტემებში ჰიდროსტატიკური გადაცემების გამოყენება, რაც ნებისმიერი რადიუსით მოტრიალების საშუალებას იძლევა.
• ალტერნატიული ძალური დანადგრაის გამოყენების საშუალება (მაგალითად აირტურბინული ძრავა M-1 Abraams–ზე და T-80–ზე).
• ტანკების ნაწილზე ეკიპაჟი წევრების შემცირება ოთხიდან სამ კაცამდე (რუსული T-80/90, Leclerc, Type-90, Black Panther).
• ჰიდროპნევმატური დაკიდების გამოყენება (Chelenger-1/2, Type-90/10, Type-88, Black Panher).

მე–3 თაობის ტანკებს მიეკუთვნებიან: ამერიკული M1 Abrams, ინგლისური Chelenger-1/2, რუსული T-80/90, ებრაული Merkava-3/4, იტალიური Ariette-C1, ფრანგული Leclerc, იაპონური Type-90/10, სამხრეთ კორეული Black Panther, გერმანული Leopard-2, ჩინური Type-98/99, უკრაინული Т-84.

Т-90МС

Leopard-2A4

Ariete-C1

Black Panther

Chelenger-2

M1A2 SEPv2

Merkava-4

Type-10

Leclerc

Type-99A2 (ZTZ 99А2)

Т-84 Оплот-М